In april 2025 bracht een uitzonderlijke conferentie magistraten, wetenschappers, beleidsverantwoordelijken, politici, ervaringsdeskundigen en middenveldorganisaties samen rond één scherpe vaststelling: de structurele overbevolking in de Belgische gevangenissen is geen incident, maar een crisis die raakt aan de kern van de rechtsstaat.

Exact één jaar later maken de bijdragen in dit verslagboek duidelijk dat het detentiedrama niet begint aan de gevangenispoort, maar wortelt in armoede, psychische kwetsbaarheid, verslaving, dakloosheid en maatschappelijke uitsluiting. De gevangenis sluit op wat elders structureel fout loopt – met groeiende onveiligheid, hogere recidive en een systeem dat steeds minder herstelt en steeds meer beschadigt tot gevolg.

Geen enkele actor kan dit alleen keren. Wat voor elke individuele actor – politicus, magistraat of wetgever – een rationele keuze lijkt, blijkt op systeemniveau de draagkracht van het gevangenissysteem te overschrijden. Daarom vertrok de conferentie vanuit een andere sleutel: krachten bundelen en oplossingen zoeken op basis van evidencebased inzichten – niet vanuit buikgevoel, niet vanuit silodenken.

Dit boek bundelt analyses en aanbevelingen van academici, praktijkdeskundigen, magistraten en politici, tijdens en na de conferentie, in dialoog met kunst en poëzie. Geen pasklare antwoorden, wel een urgente oproep tot samenwerking, moed en rationeel beleid.

Want menselijke waardigheid stopt niet aan de gevangenispoort. Wie dat vergeet, verliest niet alleen de mens achter de gedetineerde uit het oog, maar ook de samenleving die hij zegt te willen beschermen.

In het vierde nummer van jaargang 2026 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Waar licht en lucht doen leren. De restauratie van de Provinciale Technische Scholen in Boom (Sarah Lacroix en Amke Maes)
• Erfgoed onder het maaiveld? De mergelgroeve Grote Berg in Zussen/Riemst (Aukje de Haan)
• Vergeten modernisme. Kleinschalig, bescheiden erfgoed uit de moderne beweging in de gemeente Zemst (Stijn Oeyen)
• Summaries
• M&L-Krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Vzw’s en lokale besturen exploiteren vaak zelf inrichtingen voor cultuur, sport of vermaak. Soms wordt een autonoom gemeentebedrijf opgericht voor de exploitatie. Wanneer is er sprake van btw-belastingplicht en recht op aftrek van de betaalde btw? Wanneer is er sprake van vrijstellingen inzake btw? Wat is het toepasselijke btw-tarief als er btw dient aangerekend te worden?

Na het regeerakkoord 2025-2029 werden enkele van deze regels grondig gewijzigd – tijd voor een update in de vorm van dit praktijkgerichte webinar.

Op het programma staan volgende topics:

• Reikwijdte van de btw-tariefwijzigingen voor “inrichtingen voor cultuur, sport of vermaak”
• Btw-statuut van uitvoerende artiesten
• Uitbating van een cafetaria of restaurant
• Vrijstellingen inzake btw (bibliotheken, sporthallen, musea, theater- en andere voorstellingen, activiteiten ter verkrijging van financiële middelen)
• Terbeschikkingstelling van een zaal door de exploitant van een inrichting voor cultuur, sport of vermaak
• Terbeschikkingstelling van een zaal voor het tentoonstellen van kunstwerken
• Organisatie van een beurs, een tentoonstelling of een dergelijke manifestatie
• Werkelijk gebruik versus algemeen verhoudingsgetal: verplichtingen
• De invloed van subsidies op de uitoefening van het recht op aftrek
• Verkoop en doorverkoop van tickets in het kader van evenementen
• Verkoop via een museumshop en toegang tot de cafetaria: vrijgesteld?
• Virtuele toegang (streaming) tot voorstellingen inzake cultuur, sport of vermaak
• Diensten van toegangverlening: nieuwe regels inzake plaatsbepaling?
• Bijzondere regeling van belastingheffing over de winstmarge van toepassing op de levering van kunstvoorwerpen, voorwerpen voor verzamelingen en antiquiteiten: wijzigingen

Zonevreemd vastgoed: juridisch mijnenveld of beheersbaar dossier?

Dossiers met zonevreemde gebouwen en agrarisch vastgoed blijven voor het notariaat een bron van onzekerheid. Is het gebouw vergund (of vergund geacht)? Is het verkoopbaar? Welke functiewijzigingen zijn mogelijk en wat betekent dit voor de waarde en de akte?

Tijdens dit webinar on demand krijgt u een praktijkgerichte en actuele toelichting bij de zonevreemde wetgeving en rechtspraak, volledig afgestemd op de noden van het notariaat. De focus ligt op risicobeheersing, correcte inschatting en duidelijke communicatie naar cliënten.

In primeur lichten de sprekers al een aantal inzichten toe uit hun aankomende boek over zonevreemde wetgeving en rechtspraak (te verschijnen najaar 2026 bij die Keure). U krijgt zo als deelnemer een voorsprong op de meest recente tendensen en interpretaties.

Waarom deelnemen?

• Duidelijkheid over verkoopbaarheid en waardering van zonevreemd en agrarisch vastgoed
• Inzicht in functiewijzigingen, vergunningsstatus en rechtspraak
• Concrete aandachtspunten voor onderhandse verkoopaktes, notariële verkoopaktes en clausules
• Een exclusieve vooruitblik op het nieuwe boek

Octrooien in België geeft een inzicht in wat u moet weten over Belgische octrooien. Het domein van Belgische octrooien kent vele invalshoeken. Er is een technisch-juridische invalshoek (Welke regels? Hoe verloopt een procedure?) en een praktische invalshoek (Welke personen zijn betrokken? Fiscaal interessant? Hoe afdwingen? Hoe licenties verlenen/afsluiten?). Dit boek benadert octrooien vanuit meerdere invalshoeken. Het is bedoeld om zowel specialisten als niet-specialisten een gebruiksinstrument aan te leveren dat makkelijk raadpleegbaar is voor een gericht antwoord op uiteenlopende vragen over Belgische octrooien.

Praktische voorbeelden en handige overzichtschema’s illustreren de wettelijke bepalingen en maken dit boek ook geschikt voor niet-juristen. Deze unieke mix kon maar tot stand komen door het samenbrengen van auteurs met een verschillende achtergrond. Dit boek is het resultaat van de verrijkende samenwerking tussen advocaten, zelfstandige octrooigemachtigden en octrooigemachtigden werkzaam binnen de industrie.

Kortom, Octrooien in België is de geschikte leidraad voor wie zich in het domein van octrooien wil bewegen en bekwamen.

Dit boek vertrekt vanuit de fundamentele, juridische vragen die een vaststellingsovereenkomst met de overheid oproept. Mag de overheid een juridische waarheid fixeren en afwijken van de normaal toepasselijke rechtsregels, wanneer zij tussenpartijdig een geschil oplost via een contract? Dreigt de overheid zo voorbij te gaan aan de regels die zij zelf uitvaardigt? Brengt zij hierdoor de rechtstaat niet in gevaar? Anderzijds lijkt het onverantwoord om als overheid een tussenpartijdige geschiloplossing geheel af te wijzen en louter een bovenpartijdige geschiloplossing na te streven (bv. via een rechter of arbiter). Dat zou elk voordeel van een tussenpartijdige oplossing tenietdoen, die – in principe – sneller, kostenefficiënter en duurzamer kan zijn.

Die schijnbare tegenstelling tracht dit boek te belichten vanuit deze centrale onderzoeksvraag: “In welke mate moet de overheid het evenwicht bewaren tussen minnelijke voordelen en de fundamentele beginselen van de rechtstaat, wanneer zij tussenpartijdig een geschil oplost via een contract?” Die vraag wordt beantwoord in drie stappen, met name via: (i) de beschrijving en classificatie van de tussenpartijdige geschiloplossing met de overheid in het algemeen, (ii) het theoretisch en rechtsvergelijkend kader voor de vaststellingsovereenkomst met de overheid in het bijzonder, en (iii) de evaluatie en aanbevelingen die betrekking hebben op dat kader.

Als synthese blijkt de vaststellingsovereenkomst een volwaardig en wettig beleidsinstrument te zijn voor de overheid binnen strikte randvoorwaarden die zowel bepalen wanneer een vaststellingsovereenkomst met de overheid niet mag, als wanneer aan een dergelijke geschiloplossing net wel de voorkeur moet worden gegeven. Die dubbelzijdige grens beoogt dit boek uit te klaren.

Het nieuwe boek 6 m.b.t. buiten-contractuele aansprakelijkheid is reeds een jaar in werking getreden sinds 1 januari 2025. De schadegevallen waarop het nieuwe boek 6 van toepassing zijn vinden stilaan hun weg naar de rechtbank … dus ook incidenten met dieren.

Kortom de tijd is rijp om een webinar te lanceren specifiek rond de aansprakelijkheid voor dieren met een opfrissing van de nieuwe wetgeving gekoppeld aan concrete toepassingsvoorbeelden uit de praktijk.

• Vooreerst zal de docent een theoretische toelichting verstrekken over de verschillen tussen het art. 1385 oud B.W. en art. 6.17 B.W., die de aansprakelijkheid voor dieren regelen.
• Vervolgens zal aandacht worden besteed aan concrete (niet-gepubliceerde) rechtspraak om de verschillende elementen rond de aansprakelijkheid voor dieren af te toetsen aan het oude en het nieuwe recht: o.a. begrip van de bewaarder, eigen fout van het slachtoffer, abnormale gedraging van het dier. Per casus wordt nagegaan of door de toepassing van het nieuwe recht, de uitspraak zou wijzigen.

“De Wet van Behoud van Ellende houdt in dat in ons maatschappelijk bestel ellende niet verdwijnt maar zich verplaatst of een andere vorm aanneemt. De Wet vormt een uitdagend en kritisch denkkader om het ontstaan en verschuiven van ellende te begrijpen maar ook om inzichten te verwerven in de wijze waarop men ellende kan beheren en beheersen. Een hele uitdaging voor beleidsmakers, sociale partners, overheidsinstellingen en bedrijfsleiders!”

Met dank aan Em. Prof. Dr. Ir. Jef Roos (†) voor zijn inspirerende gedachten.

Het boekje is opgedragen aan Jef Roos. De opbrengst wordt aan het Kinderkankerfonds gedoneerd.

Meer en meer wordt ingezet op onderhandeling en bemiddeling als instrument om geschillen te beslechten. Het gaat om een methode die toelaat om lange en dure gerechtelijke procedures te vermijden of te beëindigen, en dit op een wijze waarin de betrokken partijen zich kunnen vinden.

De vraag rijst of ook besturen op een dergelijke methode van geschillenbeslechting een beroep kunnen doen. En of dat ook nog kan wanneer een beroep werd ingediend bij de Raad van State of de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Tijdens deze praktijkgerichte studienamiddag zal in eerste instantie nader worden ingegaan op de specifieke kenmerken van bemiddeling, en de meerwaarde die de aanwending ervan kan betekenen.

Vervolgens zal worden geduid welke de juridische randvoorwaarden en aandachtspunten zijn wanneer overheden een beroep op bemiddeling wensen te doen.

Afgesloten wordt met de presentatie van een case study en een aantal concrete aanbevelingen.

Kortom, onmisbaar voor iedereen voor die meer wil halen uit bemiddeling in bestuurszaken.

Een geldlening komt vaak voor in de praktijk. Dat vereist niet alleen een goede kennis van de bijzondere regels die deze overeenkomst beheersen, maar ook van de manier waarop de invordering daarvan zo nodig veiliggesteld kan worden door een bewarend beslag.

De tijd is rijp om een praktijkgericht webinar on demand te organiseren over de private geldlening op interest en bewarend beslag in samenwerking met praktijkdeskundigen.

Deel 1. Geldlening op interest

Het lenen van geld komt voor in alle lagen van de maatschappij. Niet alleen kredietinstellingen, maar ook andere ondernemingen en privépersonen stellen frequent geldsommen ter beschikking aan een ander. Daar waar kredietinstellingen vaak beschikken over sterke modelovereenkomsten, is dat bij private geldschieters niet steeds het geval.

Aan de hand van praktijkgevallen zal tijdens dit eerste deel ingegaan worden op enkele prangende vragen en potentiële valkuilen bij het verstrekken van een geldlening op interesten, zoals:

• Vallen private geldschieters onder dezelfde regels als deze die gelden voor kredietinstellingen (Anti-witwaswet, Consumentenkrediet, Wet KMO-Financiering, …)?
• Waarop moet gelet worden bij het opstellen van een schriftelijke leningsovereenkomst?
• Hoe wordt het bewijs geleverd van het bestaan van een mondelinge leningsovereenkomst en haar modaliteiten?
• Wat is de duurtijd van een lening (bepaald, bepaalbaar of onbepaald) en welke invloed heeft dat op de verjaring?
• Heeft de ontlener een transparantieplicht met betrekking tot de bestemming en aanwending van de gelden?

Aangezien een geldlening vaak wordt verstrekt in ruil voor interesten zal ook stilgestaan worden bij het volgende:

• Wat is het belang van het vastleggen van een conventionele (remuneratoire) rentevoet?
• Wanneer is er sprake van (burgerrechtelijke) woeker? Wat zijn de voorwaarden en wat leert de praktijk?
• Wanneer kan de (verwijl)rentevoet gematigd worden?
• Wanneer kan de loop van (verwijl)interesten geschorst worden, buiten gevallen van grote samenloop?

Deel 2. Bewarend beslag

Uit de praktijk blijkt dat een private geldschieter er niet steeds aan denkt om de terugbetalingsverbintenis van zijn schuldenaar te laten waarborgen door een persoonlijke of zakelijke zekerheid (zoals een borgstelling of hypotheek). Bij gebrek daaraan is het van belang om, bij betalingsproblemen, snel en efficiënt bewarend beslag te kunnen leggen.

Daarom zal tijdens dit tweede deel onder meer het volgende aan bod komen:

• Het belang van proactiviteit en de beschikbare vermogensbronnen.
• De klassieke voorwaarden voor bewarend beslag, gestoffeerd door recente rechtspraak, in het bijzonder over het opeisbaar en vaststaand karakter van de schuldvordering.
• De bijzondere voorwaarden voor een bewarend beslag onder derden op eigen gezag en het verbod op (beslag)rechtsmisbruik.
• Het onderscheid tussen beslag voor geldsomvorderingen en reële executie voor andere soorten vorderingen, met aandacht van het belang daarvan bij het afdwingen van de verkoop van een onroerend goed.
• Het belang van een nauwkeurige en volledige verklaring van derde-beslagene.

Vreemdelingenrecht en OCMW-wetgeving zijn twee aparte regelgevingen maar kruisen mekaar vaak wanneer een vreemdeling in contact komt met een OCMW. Daarnaast is het vreemdelingenrecht constant in beweging waardoor het niet altijd eenvoudig is om door het spreekwoordelijke bos nog de bomen te zien …

Overeenkomstig het regeerakkoord 2025-2029 voorziet de regering in een aantal wijzigingen van de RMI-, OCMW- en Opvangwet. De wijzigingen hebben tot doel het recht op steun voor een grote groep nieuwkomers te beperken gedurende de eerste vijf jaar van hun verblijf en de steun voor personen met een beschermingsstatuut te koppelen aan een versterkt integratietraject. In de Opvangwet wordt de taakverdeling tussen Fedasil en de OCMW’s verduidelijkt en drie specifieke uitzonderlijke situaties waarin een verzoeker om internationale bescherming steun kan genieten opnieuw ingevoerd. Het spreekt voor zich dat deze nieuwe maatregelen een zeer grote impact zullen hebben op vreemdelingen en nieuwkomers.

Vandaar dit nieuwe webinar on demand waarbij de deelnemers een grondige bespreking krijgen van deze wijzigingen door een experte ter zake.

De wetten van 10 april 2014, 19 april 2017 en 5 mei 2019 hebben een fundamentele wijziging ingeleid in de werving, de aanstelling en de werking van de gerechtsdeskundigen. Voor het eerst worden zij erkend in hun hoedanigheid en mogen zij de titel dragen. Een van de voornaamste voorwaarden voor de erkenning als gerechtsdeskundige is een juridische opleiding van minimaal 36 uur over de gerechtelijke context waarin hij optreedt van zijn aanstelling tot de afhandeling van het dossier. Ook wordt aandacht besteed aan de toelatingsvoorwaarden en de deontologische verplichtingen.

Dit handboek komt tegemoet aan de behoefte van een volledige maar ook specifieke documentatie. Binnenin vindt de lezer een overzicht van alle juridische materies die hij of zij als gerechtsdeskundige moet beheersen. De auteurs hebben rekening gehouden met het feit dat het handboek bestemd is voor niet-juristen. Het werd dus geschreven in een leesbare taal, maar met oog voor het gebruik van de correcte terminologie.

Het handboek is bestemd voor alle kandidaat-gerechtsdeskundigen die een erkende juridische opleiding volgen. Het is ook een praktische handleiding voor de deskundigen die reeds actief zijn of eerder een opleiding hebben gevolgd maar hieromtrent nog een test moeten afleggen.

Zoals de minister van Justitie in zijn voorwoord stelt: “In de lange weg naar de verbetering van de kwaliteit en de verdere professionalisering van de gerechtsdeskundigen is de juridische opleiding een belangrijke stap. Dit handboek levert hiertoe een nuttige bijdrage.”

In de tweede editie werd ook de wetswijziging van 5 mei 2019 verwerkt. In de derde editie werden opnieuw een aantal recente wetswijzigingen en uitvoeringsbesluiten verwerkt.

We stellen u graag een klassieker voor: een waardevol wetgeving- en rechtspraakoverzicht, gebracht door Steven Brouwers, een gedreven docent en specialist in deze materie.

A) WETGEVING

• Fiscale aftrek alimentatiegelden: van 80% naar 50%. Wat zijn de gevolgen voor bestaande overeenkomsten en vonnissen?
• Nu ook de 'preferentiële toewijzing' van de gezinswoning voor wettelijke samenwoners.

B) RECHTSPRAAK

1) ALIMENTATIE

• De verschillende facetten van de kinderalimentatie
  • Fiscaal co-ouderschap: mogen ouders overeenkomen wat zij willen?
  • De ‘obligatio’ en de ‘contributio’: niet zo vanzelfsprekend bij een meerderjarig kind.
  • Retroactiviteit van de bijdrage als er al een voorgaande titel is?
  • De plicht tot respect van het kind: kan de ene ouder dat opwerpen tegen de andere ouder?
  • Begroting van de bijdrage: de ‘dagdagelijkse uitgaven’ heffen mekaar wederzijds op tussen de ouders.
• De uitkering na echtscheiding EOO: een onuitputtelijk contentieux
  • Kan het recht op een uitkering en het bedrag ervan al opgenomen worden in het huwelijkscontract?
  • Uitkering na echtscheiding onder de vorm van een gratis bewoning: kan dat?
  • Diverse aspecten van de begroting: o.a. de appreciatie van de ‘mogelijkheden’ en de impact van de ‘zware fout’ die doorslaggevend moet zijn.

2) ECHTSCHEIDING

• Staat van de persoon
  • Hoger beroep louter om afstand te doen van een vonnis van echtscheiding: wat met de onbeschikbaarheid van de staat van de persoon.
• Vereffening en verdeling
  • Een winnend lot uit de loterij: is dat eigen of gemeenschappelijk?
  • Kan de notaris die stilzit omdat hij niet geprovisioneerd werd, vervangen worden door de rechtbank?
  • De familierechtbank rechtstreeks vatten tijdens de verrichtingen van de vereffening-verdeling buiten de notaris om: wat zegt Cassatie?
  • De preferentiële toewijzing van de gezinswoning in een stelsel van scheiding van goederen.

Kortom onmisbaar voor iedereen voor wie deze materie op een praktische manier wil doorgronden – gestaafd met veel voorbeelden.

Er is uiteraard ook ruimte voorzien voor interactie en vragen.

Het Appartementsrecht voorziet in een uitgebreid en strikt kader voor eigenaars van een appartementskavel. Dit dwingende regime, dat ruim wordt toegepast in België, zorgt voor een vlot samenleven in een gebouw of project. Dit begint vaak bij goede afspraken, of, vertaald naar het Appartementsrecht, een duidelijk omschrijven van kavels, rechten en plichten. Het is dus cruciaal om hier zowel bij het begin als tijdens de appartementsmede-eigendom aandacht aan te spenderen.

Tijdens dit webinar on demand wordt het Appartementsrecht bevattelijk toegelicht volgens de levenscyclus van de appartementsmede-eigendom met focus op wat voor landmeters-experten van belang is:

• het toepassingsgebied en eventuele uitzonderingen,
• de nodige documenten en attesten,
• beschrijven van de delen en de rechten en plichten van mede-eigenaars (met aandacht voor de ondersteunende voorafgaande handelingen zoals het quotiteitenverslag of de prekadastratie),
• eventuele wijzigingen aan kavels, gemene delen en gevolgen voor het quotiteitenverslag,
• de overdracht van kavels
• en (kort) het einde van de appartementsmede-eigendom.

Sinds de publicatie van de Praktische Gids voor Schuldbemiddelaars in 2013 is de wetgeving op de collectieve schuldenregeling fundamenteel gewijzigd. Deze wijzigingen hebben niet enkel betrekking op inhoudelijke aspecten, maar zijn ook procesmatig. In 2023 werd de collectieve schuldenregeling immers gedigitaliseerd. Wat een vereenvoudiging had moeten zijn, bracht echter nieuwe problemen met zich mee.

In dit werk geeft een team van auteurs, die allen dagelijks bezig zijn met de collectieve schuldenregeling, een actueel overzicht over alle aspecten van de collectieve schuldenregeling en reikt zij oplossingen aan voor de praktische knelpunten in alle procedurestadia. Naast de noodzakelijke theoretische beschouwingen weerspiegelt dit werk dan ook de reflecties van de advocaat-schuldbemiddelaar, de OCMW-schuldbemiddelaar en de schuldbemiddelingsrechter en vormt op deze wijze een handig naslagwerk.

Tot voor kort leek klimaat een thema dat in de meeste vergunningsaanvragen géén rol van betekenis speelde. Het was immers een globaal thema, terwijl bij omgevingsvergunningen enkel lokale hinder relevant is. In het zog van de zogenaamde tankstationrechtspraak is echter duidelijk geworden dat klimaat wel een prominente rol kan spelen als beoordelingscriterium bij omgevingsvergunningen. Maar nog belangwekkender was de rechtspraak die zich de voorbije jaren ontwikkelde omtrent de plek van klimaat bij milieueffectrapportage. Zo velden zowel het Internationaal Gerechtshof, het Hof van de Europese Vrijhandelsassociatie als het Europees Hof voor de Rechten van de Mensen interessante uitspraken en adviezen omtrent de rol van milieueffectrapportage bij fossiele projectontwikkelingen, zoals olie- en gasontginning. Ook het vraagstuk van de scope 3-emissies kreeg daar bijzondere aandacht.

2025 werd een jaar waarin ook in Vlaanderen meer duidelijk werd in welke mate aspecten inzake klimaatmitigatie en adaptatie binnen een MER of screening voor fossiele projecten aan bod dienen te komen. Arresten over de impact van projecten op ondergronds veen en bos illustreerden in welke mate ook veranderingen in landgebruik rekening dienen te houden met klimaat.

Tijdens dit webinar wordt de voornaamste rechtspraak op dit punt besproken en trekken we lessen voor de Vlaamse rechtspraktijk en het vergunningsbeleid.