België waarborgt anno 2022 nog steeds de absolute anonimiteit van de donor. Dit betekent dat donorkinderen vandaag geen recht hebben op toegang tot informatie over hun sperma- en/of eiceldonor. De laatste jaren is er veel media-aandacht voor donorkinderen en hun zoektocht naar een identiteit. Het grote belang dat zij hechten aan het kennen van hun genetische achtergrond dringt in toenemende mate door in de maatschappij. Bovendien raakt België steeds meer geïsoleerd in Europa.

Niet alleen de maatschappelijke druk neemt toe, de donoranonimiteit staat ook op gespannen voet met de mensenrechten. Van wie een kind afstamt, maakt immers een belangrijk deel uit van de identiteit. De Belgische wetgeving miskent het grondrecht op afstammingsinformatie. Ingrijpen is noodzakelijk. Wetsvoorstellen om de anonimiteit volledig of deels op te heffen, bleven tot nu toe echter zonder gevolg.

Dit werk levert een normatieve bijdrage door een reeks aanbevelingen te doen die uiteenzetten waaruit een Belgisch regelgevend kader met betrekking tot toegang tot afstammingsinformatie bij medisch begeleide voortplanting zou kunnen bestaan, rekening houdend met de verschillende belangen die op het spel staan.

Een gynaecoloog uit Torhout die in de jaren 80 zijn eigen sperma zou hebben gebruikt om vrouwen kunstmatig te bevruchten, moet zich niet verantwoorden voor de rechtbank. Volgens het parket zijn de feiten verjaard. Het verhaal raakte bekend nadat een man had ontdekt dat de gynaecoloog zijn vermoedelijke vader is. Maar wat moeten mogelijke slachtoffers doen? "Het recht op anonimiteit van een spermadonor is niet langer houdbaar", zegt Elodie.

>> Beluister hier het interview met Elodie Decorte over "Recht anonimiteit spermadonor is voorbijgestreefd" (De Wereld Vandaag, Radio 1, 13/01/2023, 7 minuten)

Tips & tricks

Zonder het steeds te beseffen, brengt de verkoop van vastgoed vaak valkuilen en veel vraagtekens met zich mee, zoals:

• Verborgen gebreken in allerlei vormen en soorten. Hoe pak je dit aan, wat zijn de mogelijkheden?
• Insolventie van de verkoper of koper tussen het ondertekenen van compromis en akte. Wat zijn de gevolgen, wat kan men doen?
• De compromis getekend, dus alles zou in kannen en kruiken moeten zijn, maar dan haakt één van de partijen af. Wat nu?
• Vergunningskwesties die boven water komen voor een pand dat men eigenlijk niet wil laten schieten. Wat kan er opgelost worden en wanneer trekt men toch beter de stekker uit een project? 

Dit én zoveel meer komt aanbod tijdens deze praktische opleidingsnamiddag waarbij de docenten werken vanuit echte cases en zo de problemen én mogelijke oplossingen toelichten met de nodige tips and tricks. Ze bekijken deze problemen niet enkel vanuit een wettelijk standpunt, maar tevens vanuit een pragmatisch oogpunt om zo tot de ultieme oplossing te komen.

Het programma is opgedeeld in 2 delen en covert zowel probleemsituaties in het verbintenissen- als omgevingsrecht.

Onmisbaar voor iedereen die professioneel met deze problematiek te maken krijgt en nood heeft aan een praktische oplossingsgerichte vorming.

Dit werk verzamelt diverse reflecties « over laïciteit » die zijn uitgewisseld op een studiedag die werd georganiseerd door het Grondwettelijk Hof. Het Hof beantwoordde aldus aan de wens van voorzitter François Daoût om, bij zijn toetreding tot het emeritaat, de gelegenheid te bieden om te reflecteren over een onderwerp dat hem na aan het hart ligt. Eminente specialisten ter zake, uit het noorden en het zuiden van het land, hebben aldus hun opvattingen uitgewisseld over wat een Belgisch model van laïciteit in de XXIe eeuw is of zou kunnen zijn, zowel met betrekking tot de transversale concepten als wat betreft de toepassing ervan op diverse gebieden zoals bestuur, onderwijs of nog gezondheidszorg.

De administratieve cassatieprocedure bij de Raad van State heeft de voorbije jaren meer en meer aan belang gewonnen. Door de oprichting van diverse administratieve rechtscolleges vechten partijen de uitspraken ervan vaak aan bij de Raad van State. Om dit succesvol te kunnen doen moet niet alleen aan een aantal specifieke vormvereisten worden voldaan, maar moet de onwettigheid van de bestreden uitspraak worden opgeworpen en aangetoond. Het administratief cassatiemiddel vervult die rol en neemt dan ook een prominente plaats in binnen het administratief cassatieberoep. Sinds de oprichting van de Raad van State tot op heden heeft de rechtspraak van de Raad van State, daarin voornamelijk beïnvloed door de rechtspraak van het Hof van Cassatie, de contouren uitgezet voor wat een administratief cassatiemiddel hoort te zijn. Het administratief cassatiemiddel kent dan ook eigen en specifieke invullingen en vereisten.

Sven Boullart en Hannes Speeckaert hebben die invullingen en vereisten uitgebreid bestudeerd en gesystematiseerd. Hun bijdrage is opgenomen in het boek ‘Het administratief cassatieberoep’. Naar aanleiding van het verschijnen van dit boek verzorgen zij een webinar m.b.t. het administratief cassatiemiddel in de administratieve cassatieprocedure bij de Raad van State.
Daarbij gaan zij in op de normen die al dan niet kunnen worden opgeworpen als geschonden rechtsnorm. Zij behandelen daarbij o.m. de rechterlijke motiveringsplicht, de bewijskracht der akten, het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging, het beschikkingsbeginsel, enz. en ook de wijze waarop de schending moet worden aangetoond. Daarenboven verduidelijken ze ook de vereisten waaraan het administratief cassatiemiddel moet voldoen om te kunnen leiden tot de cassatie van de uitspraak van de administratieve bodemrechter. Tot slot gaan zij ook nog in op het leerstuk van de nieuwe middelen, de middelen van openbare orde en de ambtshalve middelen.

Hun uiteenzetting is een must om een goed inzicht te krijgen in de correcte redactie van een administratief cassatiemiddel aan de hand van de basisvereisten gesteund op een gedegen kennis van de rechtspraak en rechtsleer door de sprekers, alsook via diverse praktische tips.

De Leerstoel Migratie- en Migrantenrecht is een juridische collegereeks van het Centrum voor Migratie en Interculturele Studies (CeMIS) in samenwerking met de Onderzoeksgroep Overheid en Recht van de Faculteit Rechten van de Universiteit Antwerpen.

• Kinderrechten en migratierecht – Julie Ryngaert, Kinderrechtencommissariaat
• Actualia sociale zekerheid, sociale bijstand en opvang - Steven Bouckaert, KU Leuven
• Staatsloosheid - Bernadette Renauld, Grondwettelijk Hof

Sinds de publicatie in 1996 en een eerste update in 2005 is het boek “Bestuur van vennootschappen: statuut, interne werking en vertegenwoordiging” een referentiewerk in de juridische praktijk. Inmiddels is het juridische kader veelvuldig gewijzigd.

In de eerste plaats werd met het WVV onder meer gesleuteld aan de bestuursmodellen in de NV, de ad nutum  afzetbaarheid van bestuurders, het dagelijks bestuur, de belangenconflictregeling en de bestuurdersaansprakelijkheid. Ook buiten het zuivere vennootschapsrecht hebben verschillende recente ontwikkelingen een impact op het statuut, de interne werking en de vertegenwoordiging van het bestuur. Zo blijkt de toepassing van het nieuwe ondernemingsrecht en van het nieuwe verbintenissenrecht tot verrassende resultaten te leiden. Daarnaast werd de werking binnen de bestuurskamer grondig gewijzigd als gevolg van het toegenomen belang van ESG-criteria.

Hoog tijd voor een nieuwe update dus. Op 18 november verscheen bij die Keure de derde editie van het boek (B. Tilleman, K. Dewaele m.m.v. Nicolas Van Damme, hardcover, 897 p.) dat de rechtspraktizijn beter vertrouwd maakt met de huidige stand van zaken. De actuele juridische praktijk wordt uitvoerig geïllustreerd met rechtspraak.

Blik op de toekomst

De procedure collectieve schuldenregeling komt opnieuw meer in beeld door de vele prijsstijgingen die wegen op het (gezins-)budget, het ontstaan van overlevingsschulden en de moeilijkheden bij de terugbetaling van (bestaande) schulden. De procedure is intussen goed bekend als oplossing voor een situatie van overmatige schuldenlast, met de volledige kwijtschelding van schulden als ultimum remedium. Recent bevestigde de Minister van Justitie nog de intentie om de procedure verder te optimaliseren en te hervormen waar nodig (DE KAMER, vraag nr. 55-2-001212 aan de Vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee) . De analyse hiervoor werd opgestart.

Voor de korte toekomst staat de introductie van het digitaal platform (art. 1675/20 ev. Ger.W.) op stapel. De voorlopige inwerkingtreding wordt geschat op het eerste kwartaal van 2023. Hoog tijd om de mogelijke vragen en problematieken bij de opzet en uitwerking van het platform verder uit te diepen zoals aan de gevolgen voor de opdracht van de schuldbemiddelaar, de retributievergoeding voor de gebruiker, de toegang tot het platform, de nog uit te werken uitvoeringsbesluiten, ‘gouvernance’, … etc.

Een recent wetsvoorstel beoogt de introductie van referentiebudgetten in de procedure (KAMER, wetsvoorstel 55K2502). Opzet is om de bestaande berekening van het leefgeld, op basis van beslaggrenzen, te vervangen door een berekening op basis van referentiebudgetten. Dit instrument zou toelaten om een berekening te maken op maat van de leef- en gezinssituatie van elke schuldenaar en zorgt ook voor gelijkwaardigheid tussen schuldenaren. De docent brengt een juridisch-wetenschappelijke analyse van dit thema en kijkt in welke mate dit instrument nu reeds doorwerking heeft in de procedure.

Verkopingen in de procedure collectieve schuldenregelingen na de nieuwe insolventiewet (W. 11/08/2017) zijn nog steeds een onderbelicht thema. Hoog tijd om het effect van het gewijzigde art. 1675/14bis §2 Ger.W. te beoordelen, en de verschillen in benadering van de minnelijke versus gedwongen verkoop toe te lichten; de krachtlijnen van de verkorte rangregeling te bespreken, … etc.

Deze thema’s staan samen met de eminente gekozen sprekers inhoudelijk garant voor een interessant webinar, en richt zich in het bijzonder tot alle actoren van de rechtspraktijk  van de collectieve schuldenregeling.

Liber Amicorum Jan Velaers

In oktober 2022 gaat Jan Velaers op emeritaat na een carrière van meer dan vier decennia aan de Universiteit Antwerpen. Jan Velaers is van alle markten van het staatsrecht thuis. Als een rode draad door zijn werk loopt zijn historische en functionele benadering van de Grondwet. Vanuit haar ontstaansgeschiedenis gaat de gevierde op zoek naar de actuele rol die de Grondwet vervult. Die zoektocht voert hem langs de historische bronnen die aan de Grondwet ten grondslag liggen, naar de mechanismen die haar vandaag doen functioneren en waarbij de Grondwet voortdurend evolueert als gevolg van de wijzigende juridische, politieke en maatschappelijke verhoudingen.

Die historische en functionele benadering staat ook centraal in dit Liber Amicorum dat aan Jan Velaers wordt opgedragen. Alle bijdragen hanteren de historische en/of functionele benadering en zijn in die zin een nieuwe vrucht van de methode die zo vaak door Jan Velaers succesvol werd gehanteerd. De meer dan vijftig bijdragen in het Liber Amicorum werden geschreven door vooraanstaande rechtsgeleerden of rechtspractici en beslaan alle titels van de Belgische Grondwet. Ze formuleren baanbrekende inzichten in de drie hoofddomeinen van het staatsrecht: grondrechten, institutionalisme en federalisme.

“De Grondwet. Een artikelsgewijze commentaar” uit 2019 vormt het indrukwekkende magnum opus van Jan Velaers en één van de standaardwerken uit de geschiedenis van het Belgische staatsrecht. Als eerbetoon maakten we een nieuw, vierde, boekdeel voor dit standaardwerk dat in de boekenkast het oeuvre van Jan Velaers zal ruggensteunen: “De Grondwet en Jan Velaers. Een vriendschapsgewijze commentaar”

Actuele praktische topics uit het omgevingsrecht anno 2022

De nieuwe editie van de STORM trefdag belooft – zoals de traditie het eist – weer een … voltreffer te worden.

Afgetrapt (of beter, afgeklopt) wordt met een uiteenzetting over de hinderaspecten die op vele locaties in Vlaanderen gepaard gaan met het beoefenen van de op korte tijd zeer populair geworden padel-sport. Het onderwerp staat symbool voor fenomenen die in het dichtbevolkte Vlaanderen wel vaker opduiken: nieuwe initiatieven die in conflict komen met bestaande situaties, en de dan al snel gestelde vraag hoe met dergelijke situaties best wordt omgegaan. Moeten de rechtstreeks betrokkenen het maar onderling proberen oplossen of uitvechten, of is er een rol weggelegd voor de overheid?

Het voormiddagprogramma vervolgt met een ander hot topic: het Oosterweel-dossier waarmee de Antwerpse verkeersknoop moet worden ontzenuwd. Vaak komen in de media kritische stemmen aan bod om de problemen aan te kaarten die gepaard gaan met het opzetten en uitvoeren van ‘de werf van de eeuw’. Op de trefdag laat Lantis in zijn kaarten kijken met een beleidsmatige en juridische blik op de (vele) uitdagingen die dergelijk mega-project met zich mee brengt.

Na de middag begeven we ons op het terrein van het onroerend erfgoed, om rechtstreeks van een hoofdrolspeler in dit domein te vernemen welke regelgevende en jurisprudentiële ontwikkelingen te signaleren zijn én een interessante look over the shoulder mee te krijgen in de adviespraktijk van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed.

Minstens even belangwekkend is het volgende thema dat één van die andere grote (toekomstige) werven in Vlaanderen belicht: de Limburgse Noord-zuidverbinding.  In een ruimere context zal in dit verband worden stilgestaan bij de onteigening als instrument in het kader van de uitvoering op het terrein van grote infrastructuur- en complexe projecten en het wegwerken van ‘missing links’ in de Vlaamse mobiliteitsinfrastructuur.

En afsluiten doen we met een uit de losse pols geschud overzichtje van de meest opmerkelijke omgevingsrechtspraak van het laatste jaar. Een soort ‘Top of the pops’, zo u wil, waar nodig voorzien van wat terloopse en soms eigenzinnige commentaar.

Kortom opnieuw een onmisbaar totaalgebeuren voor iedereen die op de hoogte wil zijn én blijven van de laatste ontwikkelingen in het omgevingsrecht.
 

Lokale besturen bezitten het recht en de mogelijkheid om onder eigen verantwoordelijkheid de gemeente te besturen en daarin bepaalde keuzes te maken. Dat is de autonomie van lokale besturen. Lokale besturen zijn bij de uitoefening van hun autonomie wel gebonden door het juridisch kader. De toegekende autonomie biedt bijgevolg geen vrijbrief om alles te regelen wat zij opportuun acht.

De lokale besturen zijn verplicht om bij de uitoefening van hun autonomie de wet na te leven en het algemeen belang te respecteren. Als zij bij de uitoefening van hun autonomie de wet niet naleven of het algemeen belang schenden, dan kunnen lokale besturen daarvoor worden gesanctioneerd. Om de overeenstemming met de wet en het algemeen belang te verzekeren, zijn de besluiten en rechtshandelingen van lokale besturen onderworpen aan de uitoefening van het bestuurlijk toezicht. Dit bestuurlijk toezicht wordt uitgeoefend door de toezichthoudende overheid. Het bestuurlijk toezicht geldt dan als een tegengewicht voor de gemeentelijke autonomie. Het is de relatie tussen de gemeentelijke autonomie en de uitoefening van het algemeen bestuurlijk toezicht die in dit boek wordt besproken.

Het onderzoek naar de gemeentelijke autonomie en de relatie daarvan met het bestuurlijk toezicht monden uit in concrete voorstellen om het bestuurlijk toezicht en het daarbij horende toezichtsproces te hervormen.

De wereld verandert in sneltempo, en dat heeft zo zijn gevolgen voor de arbeidsmarkt. Zeggen dat ze ‘onder druk’ staat, is een understatement. Vooral de voorbije 10 jaar ging het bijzonder hard, met corona als ultieme katalysator voor een aantal nieuwe bewegingen.

Maar wat is er nu eigenlijk allemaal aan het veranderen? Wat speelt er in de hoofden van de werkende Vlaming? Wat maakt dat zij ’s ochtends vrolijk en gemotiveerd uit hun bed springen om aan de slag te gaan? Of net niet? En vooral: hoe kunnen we hier op inspelen? Zodat we niet alleen vanuit het HR-beleid, maar samen met alle stakeholders (overheid, sociale partners en de medewerkers zelf) kunnen werken aan een aanpak die futureproof is en constructief bijdraagt aan een verhoging van de tewerkstellingsgraad én de werkbaarheidsgraad?

Dit boek bevat zeker niet alle antwoorden, maar de 8 sleutels voor een futureproof arbeidsmarkt geven alvast een verfrissende kijk op de loopbaan van vandaag en morgen.

In het vijfde nummer van jaargang 2022 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Engels en landschappelijk. Twee opgedoken tuinontwerpen voor het landgoed Hex in Heers (Chris De Maegd)
• Jong, beschermd en herbestemd. De transformatie van de Sint-Jozef Arbeiderkerk in Vosselaar van Marc Dessauvage tot bibliotheek en vrijetijdshuis (Sven Sterken en Michel D'hoe)
• Het Phaetonpaviljoen bij het kasteel van Gaasbeek. “eene ovale gemetste gloriette ofte somer-salette van binnen versiert met schoone verheven wercken à la mosaïke” (Lode De Clercq)

Daarnaast vindt u in dit nummer deze vaste rubrieken:

• Summaries
• M&L-krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Advocaten en deskundigen struggelen vaak met knelpunten tijdens gerechtelijke procedures bij bouwdossiers. Vaak raakt men er totaal niet uit, wat uiteraard de zaak niet vooruit helpt. Tijdens deze opleiding trachten we de vele vragen die in dergelijke dossiers rijzen in topics te gieten en deze stap voor stap te overlopen met als doel toekomstige valkuilen te mijden. Dit door de bril van een ervaren magistraat bekeken maar gericht naar iedereen die met (problemen in) bouwdossiers te maken krijgt.
Op het programma staan o.a.:

1. Taxatie
2. Vorm verslag en wijze van ter beschikking stellen
3. Verzoeningstaak van de rechter
4. Duur van de expertise
5. Nazichtszittingen en berichtgeving aan de rechtbank
6. Erelonen
7. …

Analyse van verplichtingen en risico’s  

Notarissen spelen een belangrijke rol bij het beheer van vermogen. Daarbij moeten zij ook rekening houden met witwassen, m.a.w. vermogensrechtelijk transacties met betrekking tot illegale vermogensvoordelen. Illegale vermogensvoordelen is een bijzonder breed begrip geworden. Vermogensvoordelen zijn immers niet alleen illegaal als ze voortkomen uit ‘klassieke’ misdrijven (zoals drughandel of cybercriminaliteit), maar ook wanneer zij voortkomen uit fiscale, sociale en economische of financiële misdrijven. De notaris loopt hierdoor vaker dan ooit het risico om– tegen wil en dank – te worden ingeschakeld in een witwastransactie.

Witwassen is om die reden voor het notariaat een prominent aanwezig risico. Niet alleen omdat notarissen hoogoplopende boetes riskeren wegens het niet naleven van op hen rustende verplichtingen in het preventieve luik. Ook omdat zij als strafrechtelijke deelnemer al eens in het vizier van een strafonderzoek dreigen te komen. Het risico ligt immers niet zelden in de hindsight bias, waarbij later verworven inzichten als evident worden aanzien en de concrete context helemaal uit het oog wordt verloren.

De strafrechtelijke risico’s inzake witwassen zijn zonder meer te managen. Een scrupuleuze naleving van de preventieve witwasverplichtingen is hierbij noodzakelijk. Dankzij een doorgedreven kennis kunnen eventuele valkuilen tijdig worden ontwaard. Het principe ‘herhaling is de moeder van alle wijsheid’ eendachtig, is het dus geen overbodige luxe om nog eens stil te staan bij het preventieve en repressieve luik van witwassen, en dit vanuit het perspectief van het notariaat. Risico’s beheersen impliceert nu eenmaal een voldoende inzicht in de materie. Opleiding en training is ook in het kader van de preventie tegen witwassen een belangrijk sluitstuk.

De docent zal tijdens deze vorming stilstaan bij de verplichtingen van notarissen inzake witwassen, alsook de strafrechtelijke risico’s in geval van vervolging blootleggen.

De uitdagingen, maar ook de kansen die een goede bescherming van persoonsgegevens in Europese bedrijven biedt, zijn talrijk en voortdurend in ontwikkeling.
Het boek benadert dit onderwerp op een originele en zeer praktische manier. De uitdagingen van de AVG worden gepresenteerd aan de hand van hun impact op de vijf belangrijkste afdelingen die in de meeste bedrijven bestaan (IT, marketing, human resources, financiën en de afdeling die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten). Erkende specialisten en deskundigen op elk van deze gebieden presenteren, in het Frans en het Nederlands, hun analyse van en ervaring met de toepassing van de verordening en de regelgeving met betrekking tot de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens in bedrijven. De stof wordt geïllustreerd met praktijkgevallen en voorbeeldverwerkingsregisters. Compleet, origineel, verrijkt met voorbeelden en adviezen van echte deskundigen op het terrein, moet dit boek, met een voorwoord van Didier Reynders, bij de hand worden gehouden.

Dit boekje is verschenen naar aanleiding van de openingsrede die André Verburg heeft gehouden tijdens de openingszitting van de Vlaamse Dienst van de Bestuursrechtcolleges voor het werkjaar 2022-2023. André Verburg is rechter in de Afdeling bestuursrechtspraak van de Nederlandse Raad van State en de Centrale Raad van Beroep. Daarnaast is hij verbonden aan de Universiteit Utrecht. In de huidige tijd staat in de bestuursrechtspraak ‘de menselijke maat’ hoog op de agenda. Maar hoe verhoudt dat streven zich tot klassieke waarden als rechtszekerheid, gelijkheid en rechtseenheid? Om dat dilemma te bespreken behandelt de auteur zes deelthema’s: (1) de Nederlandse context: de kinderopvangtoeslagaffaire, (2) de ontwikkeling van het recht door de eeuwen heen, (3) een passend ethisch perspectief, (4) gezag in de problemen, (5) procedurele rechtvaardigheid als middel en als doel en (6) rechtsontwikkeling als zoektocht. Die behandeling mondt uit in drie mogelijke systematiseringen voor de bestuursrechter om een balans te vinden tussen de regel en de maat: de rechter toetst vaker de redelijkheid van de toegepaste regel, de rechter toetst indringender de evenredigheid in het concrete geval en de rechter is bewijsrechtelijk kritisch en actief. Aandacht voor maatwerk komt dan uiteindelijk neer op aandacht voor de burger zoals die echt bestaat. Mét daarnaast aandacht voor de burger die derde-partij met een tegengesteld belang is. Én tegen een achtergrond van aandacht voor het algemeen belang. Maatwerk om het goede voor de maatschappij als geheel te verwezenlijken, ook voor deze appellerende burger als waardevol lid van die maatschappij. Met de rechter als civic friend.