Deze bijdrage is verschenen naar aanleiding van de openingsrede die prof. dr. Kurt Deketelaere hield op 21 november 2019 op de openingszitting voor het werkjaar 2019-2020 van de Vlaamse Dienst voor Bestuursrechtscolleges.

Deze openingsrede overschouwt de ontwikkeling van de Vlaamse administratieve rechtscolleges in het domein van het leefmilieu en de ruimtelijke ordening. De oprichting van de RvVb en het (M)HHC tien jaar geleden, en de DBRC vijf jaar geleden, was en is een goede zaak. En ook de toekomst ziet er goed uit: het Vlaams Regeerakkoord 2019-2024 is beloftevol met het pleidooi voor een eigen Vlaamse justitie en handhaving. De aangekondigde oprichting van een Vlaamse Bestuursraad is alvast iets om naar uit te zien.

Het is dan ook verontrustend een andere evolutie vast te stellen, nl. dat rechtsonderhorigen zich niet (langer) tot gespecialiseerde bestuurlijke rechters wenden, maar tot onervaren en veelal ondeskundige burgerlijke rechters, om, op basis van burgerrechtelijke concepten in combinatie met mensenrechten, welbepaalde claims inzake leefmilieu en klimaat in te dienen. Deze evolutie dreigt te leiden tot een gouvernement des juges inzake leefmilieu en klimaat, een aantasting van de scheiding der machten en een ondermijning van het administratiefrechtelijk kader dat het leefmilieu- en klimaatgebeuren al decennia beheerst. De auteurs vinden dit een onwenselijke evolutie en kijken in de richting van de wetgever om hierin orde op zaken te stellen.

Dat minderjarigen zich als consument in het rechtsverkeer begeven en zelf en zelfstandig overeenkomsten sluiten, is reeds lange tijd geen uitzonderlijk fenomeen meer. Dit fenomeen wordt in het huidige tijdperk gestimuleerd door de aanwezigheid van het internet, smartphones en computers, die de minderjarige een eenvoudig platform bieden om te contracteren. Dit is op zich niet problematisch, was het niet dat minderjarigen in de regel de vereiste handelingsbekwaamheid missen om een geldige overeenkomst te sluiten.

Op het ogenblik dat de minderjarige toch tot contractsluiting overgaat en hierbij schade veroorzaakt bij zijn medecontractant, komen er verschillende juridische vraagstukken naar boven, op vlak van het aansprakelijkheids- en familierecht. Eén van deze vraagstukken betreft de aansprakelijkheid van de ouders voor de schade veroorzaakt door de contracterende minderjarige. Die schade kan te wijten zijn aan de vernietiging van de overeenkomst, maar kan eveneens het gevolg zijn van de contractuele wanprestatie of precontractuele fout die de minderjarige beging. De medecontractant van de minderjarige moet op zoek gaan naar een manier om de geleden schade te vergoeden en kan daarbij de ouders in het vizier nemen.

Dit werk onderzoekt in welke omstandigheden en onder welke voorwaarden de contractuele dan wel buitencontractuele aansprakelijkheid van de ouders in het vizier komen en zij desgevallend gehouden zijn tot vergoeding van de schade veroorzaakt door hun contracterende minderjarige kinderen.

Daarbij komen vraagstukken uit het aansprakelijkheids- en familierecht aan bod en worden de resultaten geëvalueerd vanuit rechtsvergelijkend perspectief met het Nederlandse en Franse recht.

Dit overzicht van het Belgisch gerechtelijk privaatrecht is voornamelijk bestemd voor gevorderde studenten in de rechten en praktijkjuristen die een 'first approach' willen uitvoeren van een vraagstuk in die rechtstak.

Het boek bevat een beschrijving, in grote trekken, van de voornaamste onderdelen van het Gerechtelijk Wetboek, rekening houdend met de meest recente wetswijzigingen en aangevuld met belangrijke of interessante verwijzingen naar rechtspraak en rechtsleer. Deze laatste zijn ook bedoeld ter illustratie van de tekst en/of als uitgangspunt voor verder studiewerk.

Om de raadpleging van het werk te vergemakkelijken werd gepoogd de stof zo gedetailleerd mogelijk in te delen (zie de inhoudsopgave). Achteraan vindt de lezer een trefwoordenregister.

Voor een goed begrip van de stof is, gelet op de complexiteit van de wetgeving, het gebruik van de actuele versie van het Gerechtelijk Wetboek volstrekt noodzakelijk.

De in de tekst vernoemde artikelen verwijzen steeds naar het Gerechtelijk Wetboek, behalve indien een ander wetboek of een andere bijzondere wet wordt vermeld.

De stof werd bijgewerkt tot en met oktober 2019.

Grondwetsbepalingen in de steigers

Deze vierde editie van de Leuvense Staatsrechtelijke Standpunten verzamelt zeer uiteenlopende bijdragen met één gemeenschappelijke opzet. Aan de auteurs werd gevraagd om voor het thema dat zij kozen, na te gaan of de grondwettelijke regeling ter zake adequaat was. Indien dat niet het geval zou blijken te zijn (bijvoorbeeld omdat er helemaal geen grondwettelijke regeling was), moest aan het einde van de bijdrage een voorstel tot herziening van de Grondwet worden geformuleerd.

De omstandigheid dat een grondwet een stabiele rechtsnorm is met een starre herzieningsprocedure, zeker in België, neemt niet weg dat voortdurend moet worden nagegaan of de Grondwet op bepaalde punten niet moet worden aangevuld of bijgestuurd. Er zijn heel wat staatsrechtelijke thema’s waarvoor een grondwettelijke regeling hoogst wenselijk is of waarvan de bestaande grondwettelijke regeling achterhaald is en een actualisering behoeft. Er zijn ook staatsrechtelijke thema’s die zich bij nader inzien juist niet lenen tot een grondwettelijke regeling of waarvan de misschien al zeer oude grondwetsbepaling nog steeds adequaat is. In dit boek wordt deze denkoefening toegepast op acht thema’s.

De reeks Patrimonium beoogt een jaarlijkse stand van zaken weer te geven in het domein van het familiaal vermogensrecht, waarbij eveneens aandacht wordt geschonken aan de relevante fiscale bepalingen. Patrimonium 2019 vormt het veertiende boekdeel van deze reeks.

Het eerste deel van dit praktische boek bevat een kroniek rechtspraak en rechtsleer. Patrimonium 2019 beslaat de periode 1 juli 2018 tot 30 juni 2019. Het tweede deel geeft een overzicht van nieuwe wetgeving en hangende wetsvoorstellen. In het derde deel worden twaalf actuele en voor de praktijk relevante vragen beantwoord. In het vierde deel worden de recente ontwikkelingen in de ons omringende landen geanalyseerd. In Patrimonium 2019 komen Duitsland, Engeland en Wales en Nederland aan bod. Bij wijze van epiloog worden ten slotte enkele beschouwingen over de hervorming van het huwelijksvermogensrecht geformuleerd.

Patrimonium 2019 is naast een wetenschappelijk hoogstaand werk ook een handig en exhaustief werkinstrument voor de rechtsbeoefenaar.

Een algemeen overzicht met modellen voor de praktijk

De wet van 22 juli 2018 wijzigt diverse artikelen van het Burgerlijk Wetboek die betrekking hebben op het huwelijksvermogensrecht.  Daarnaast worden ook wijzigingen gebracht aan enkele bepalingen buiten het huwelijksvermogensrecht, zoals aan artikel 299 BW en aan de wettelijke erfregeling voornamelijk gezien vanuit het oogpunt van de rechten van de langstlevende echtgenoot.

In deze studie beperkt Christian De Wulf zich tot de wetswijzigingen van het huwelijksvermogensrecht. Het gaat om een uitgebreide reeks van aanpassingen die heel wat aspecten van het huwelijksvermogensrecht verduidelijken of vernieuwen:

• de wijzigingen aangebracht aan de “algemene bepalingen” van de huwelijksvermogensstelsels;
• de wijzigingen die betrekking hebben op het wettelijk stelsel van gemeenschap;
• de nieuwe bepalingen die gelden in een stelsel van scheiding van goederen;
• het verrekenbeding van de aanwinsten dat aan een stelsel van scheiding van goederen kan worden toegevoegd als correctie op het ontbreken van een gemeenschap;
• andere mogelijke participatiebedingen die aan een scheiding van goederen kunnen worden toegevoegd om de koude uitsluiting te temperen;
• inwerkingtreding van de nieuwe wet en de overgangsbepalingen.

Dit boek is de aangepaste en geactualiseerde versie van het doctoraal proefschrift in de rechten dat Tom Vandromme op 25 juni 2018 met succes heeft verdedigd aan de faculteit rechten van de Universiteit Antwerpen. Voor de uitgave van dit boek werd de tekst van zijn proefschrift grondig geactualiseerd, zodat het een overzicht biedt van de actuele stand van het sociaal huurrecht in Vlaanderen en daarrond (Brussel, Wallonië, Nederland, Frankrijk en Duitsland).

In het boek vertrekt de auteur vanuit het grondrecht op wonen en onderzoekt hij aan welke vereisten een sociaal huurstelsel moet voldoen, zodat het een instrument is ter verwezenlijking van het grondrecht op wonen. Het Vlaamse sociaal huurstelsel wordt grondig geanalyseerd en vergeleken met buitenlandse sociale huurstelsels.

Sociale huur is tot op heden onderbelicht in de juridische literatuur. Een grondige analyse van de meest diverse aspecten van het sociale huurrecht vanuit het grondrecht op wonen, maakt dit boek uniek. Niet alleen juristen en rechtspractici, maar ook beleidsmakers (op verschillende niveaus), bestuurders van sociale huisvestingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren en ambtenaren in de huisvestingssector zullen er hun gading in vinden om, elk op hun domein, de dynamiek van het grondrecht op wonen te herkennen, erkennen en er gestalte aan te geven via wetsinterpretatie, het uitwerken van nieuwe regelgeving en het toepassen van de bestaande regelgeving.

In het vijfde nummer van jaargang 2019 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Het AfricaMuseum in Tervuren. Een nieuw onthaal voor het Belgisch koloniaal verleden (Luc Verpoest)
• Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren. Restauratie van een beladen monument (Robin Engels)
• Het Kongo Museum in Tervuren en de koloniale sculptuur (Lode De Clercq en Marcel M. Celis)
• Summaries
• M&L-krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Er was eens een ondernemer die z’n eigen zaak startte. De volgende ochtend stroomden de klanten vanzelf toe. Rijen dik stonden ze. Zonder dat hij één klap moest uitvoeren. En hij ondernam nog lang en gelukkig. Einde.

Bullshit! De realiteit is een pak minder sprookjesachtig. Ondernemen is keihard werken en als je het verkeerd aanpakt, verkoop je geen sikkepit. Maar hoe krijg je klanten dan zover om met jou in zee te gaan? Eigenlijk moet je maar drie zaken weten. Welke? Dat lees je in het grappigste managementboek van het jaar. Mét een verhaal én heerlijk helder advies om je nog lang, gelukkig en succesvol te laten ondernemen. En da’s geen sprookje.

Dit wetboek bevat de geactualiseerde en geannoteerde materiële wetteksten met betrekking tot de regeling in het Belgische strafprocesrecht van de bijstand door een advocaat bij het verhoor in strafzaken tijdens de eerste 48 uren van de vrijheidsberoving, de zogenaamde Salduzregeling. Het wetboek biedt daarbij een overzicht van de toepasselijke Europese bepalingen maar ook van de relevante nationale wetgeving, reglementering en omzendbrieven.

De wetgeving in deze editie is bijgewerkt tot en met 1 oktober 2019, de rechtspraak en rechtsleer tot en met 1 juni 2019.

Inclusie als DNA van de innovatieve organisatie

Diversity is about being invited to the party, inclusion is being asked to join in and dance.

Inclusie is geen gimmick meer voor pr-lijstjes of parlementaire vragen, zoals diversiteit dat te lang is geweest. Een inclusief hr-beleid is goed op weg om dé toegang te worden tot de talenten op onze arbeidsmarkt van morgen. Wie morgen nog medewerkers wil vinden, zal de eigen blik moeten verruimen, naar de overkant van de zaal moeten stappen en uitnodigen om te dansen.

#ZeroExclusion bevat tien goede voorbeelden van bedrijven en vijftien inhoudelijke bijdragen van experten. Zij vertellen dat het kan, dat het niet zo moeilijk is, maar ook dat het niet vanzelf gaat. #ZeroExclusion is meer dan een boek. Het is de start van een campagne die organisaties en experten uitnodigt om een #All-Inclusivereis mee aan te vatten.

Het procesbelang is voor veel verzoekers een bepalende factor in de slaagkansen van hun annulatieberoep bij de Raad van State. Toch heersen over de precieze interpretatie van dat procesbelang veel discussie en verwarring. Hierdoor worden tegenstrijdigheden in de rechtspraak maar ook consequente maar onevenredige rechtspraak in de verf gezet. In dit boek wordt deze discussie in een ruimer, maar tegelijk tastbaarder referentiekader geplaatst, namelijk het recht op toegang tot een rechter, een referentiekader dat niet alleen een objectievere toetsing van de rechtspraak toelaat, maar eveneens houvast biedt voor mogelijke verdere stappen.

In het vierde nummer van jaargang 2019 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Ambities voor de restauratie van Rubens’ portiek en paviljoen. Korte introductie van het restauratieteam (Hans Goosens)
• De portiek en het tuinpaviljoen van het Rubenshuis: Italië als model (Ben van Beneden)
• De Rubenssite: van pre-industrieel complex tot museale kunstenaarswoning (Petra Maclot)
• De ‘herschepping’ van het Rubenshuis in 1937-1946 en de eerste restauratie van de portiek en het paviljoen (Thomas Van Driessche)
• Historische schets van de portiek en het tuinpaviljoen in de periode 1946-2012 (Lode De Clercq en Roald Hayen)
• Een museale en contextuele conservatievisie. Portiek en paviljoen als ‘collectiestukken’ van het Museum Rubenshuis (Rudi Mertens en Eva Stoppie)
• Specifieke proefrestauratie op Rubens’ portiek (Tanaquil Berto)
• De conservatie- en restauratiebehandeling van Rubens’ portiek en paviljoen (Jozefien De Clercq)
• Restauratie van Rubens’ portiek en paviljoen. Authenticiteit in dialoog met publieksbeleving (Nancy Thiels)
• Summaries

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Dit boek bevat de laatste versie van het ontwerp tot hervorming van het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht, opgesteld door de gelijknamige commissie ingesteld door minister Koen Geens in het kader van zijn project “De hercodificatie van de basiswetgeving”. De hier gepubliceerde tekst verschilt in meerdere opzichten van eerdere versies verschenen op de website van de FOD Justitie naar aanleiding van de publieke consultatie over de voorstellen van de commissie.

Het ontwerp beoogt in de eerste plaats een toegankelijke en correct geformuleerde synthese te zijn van het gemene buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht. De zes artikelen die het huidige Burgerlijk Wetboek hieraan wijdt, geven immers geen correct beeld meer.

De commissie stelt ook belangrijke inhoudelijke wijzigingen voor aan het huidige recht. Deze betreffen onder meer de

• Samenloop van de contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid
• De aansprakelijkheid van rechtspersonen
• Het subjectief element in de foutaansprakelijkheid
• De aansprakelijkheid van en voor minderjarigen en voor personen onder toezicht

De regels over het oorzakelijk verband en over de schade en het schadeherstel worden uitgebreid omschreven, met belangrijke nieuwe accenten:

• Bij verlies van een kans en in bepaalde gevallen van alternatieve aansprakelijkheid is er een proportionele aansprakelijkheid;
• Bij bepaalde opzettelijke inbreuken kan de benadeelde een stuk van de winst terugvorderen;
• De mogelijkheid op herstel in natura of een bevel of verbod krijgt een wettelijke basis, evenals de voorwaarden waaronder een rente eerder dan een kapitaal kan worden toegekend en waaronder een aanvullende vergoeding mogelijk is bij nieuwe schade of bij verergering van de schade;
• Er wordt een foutloze aansprakelijkheid voorzien voor lichamelijke schade veroorzaakt door nader te identificeren bijzonder gevaarlijke activiteiten.

Na de val van de regering-Michel werd het ontwerp niet meer voorgelegd aan de Ministerraad of de Raad van State. Het ontwerp is wel van aanzienlijk belang voor de verdere ontwikkeling van het aansprakelijkheidsrecht.

Dit boek bespreekt:

• de inleidende bepalingen,
• de bronnen van verbintenissen (rechtshandelingen en rechtsfeiten)
• het algemeen regime van de verbintenis (haar modaliteiten, de verbintenis met pluraliteit van voorwerpen of subjecten, de overdracht van de verbintenis en van het contract, de nakoming en de niet-nakoming van de verbintenis, de maatregelen ter bescherming van de rechten van de schuldeiser en de gronden van tenietgaan van de verbintenis).

Het is de vrucht van het werk van een commissie van experten die opgericht werd door de minister van Justitie en die drie jaar lang aan het project tot hervorming van het verbintenissenrecht heeft gewerkt. Dit werk van lange adem houdt rekening met het advies van de Raad van State van 23 mei 2018 en werd ook verrijkt dankzij de bijdragen uit een publieke consultatie die plaatsvond tussen december 2017 en februari 2018. Talrijke reacties en suggesties werden ingezonden en opgenomen. De deelnemers aan deze consultatie waren zeer divers: onder anderen academici, magistraten, notarissen, advocaten, bedrijfsjuristen of nog beroepsorganisaties. De overgrote meerderheid van de deelnemers onderschreven de noodzaak van een hervorming.

Het werk bevat de teksten zoals eind juni 2018 overgemaakt aan de minister van Justitie. Advocaten, magistraten, professoren en studenten in de rechten vinden in voorliggend werk – dat niet alleen de voorgestelde bepalingen bevat, maar ook de memorie van toelichting die de stand van het huidig Belgisch recht schetst – een waardevol werkinstrument.

De hervorming van Boek II van het BW: naar een nieuw goederenrecht

Met uitzondering van het appartementsrecht en het ruime domein van de intellectuele eigendom zijn de teksten van Boek II in meer dan 2 eeuwen tijd nauwelijks of niet gewijzigd. Nochtans beantwoordt hieraan niet meer dezelfde realiteit.

Een zo efficiënt mogelijke herziening en modernisering van het goederenrecht was dan ook meer dan nodig, gekoppeld aan 3 grote krachtlijnen:

• een geïntegreerde benadering
• een instrumentalisering
• een flexibilisering

Het resultaat is een revolutie zonder revolutionair te zijn. De voorgestelde regels verankeren de evoluties die vanuit de rechtspraak en de rechtsleer reeds waren gedetecteerd. Daar waar ze inhoudelijk toch een vernieuwing inhouden, bouwen ze voort op een pleidooi daartoe in de doctrine.

Dit boek bevat de tekst van het wetsontwerp en de bijhorende memorie van toelichting die op 31 oktober 2018 in de Kamer als wetsontwerp werden ingediend. Het bespreekt ook de wijzigingsbepalingen, de opheffingsbepalingen en de inwerkingtreding. U vindt ook een handig overzicht in de concordantietabel.