Na een bijzonder rijk gevulde loopbaan werd professor Marnix Van Damme in oktober 2020 toegelaten tot het emeritaat aan de Vrije Universiteit Brussel. 

Naast zijn drukke taak als Kamervoorzitter van de eerste kamer Wetgeving van de Raad van State was Marnix Van Damme ook belast met een omvangrijke lesopdracht aan de universiteit, onder meer met de opleidingsonderdelen Grondwettelijk Recht, Rechtsbescherming tegen de overheid en Wetgevingsleer en -techniek. Daarbij heeft hij generaties juristen in inspirerende colleges gevormd. Daarnaast is hij de auteur van een indrukwekkend wetenschappelijk oeuvre. Hij is een van de weinige beoefenaars van het publiekrecht die op het hoogste niveau zowel het bestuursrecht als het staatsrecht beheerst. De carrière van Marnix Van Damme getuigt dan ook van een onvoorstelbare werkkracht. 

Naar aanleiding van zijn emeritaat bieden zijn collega's en vrienden hem dit Liber amicorum aan. De onderwerpen van de bijdragen reflecteren de diverse juridische domeinen waarin Marnix Van Damme binnen en buiten de academische wereld zijn sporen verdiende. Zij getuigen ook van de grote waardering die in de academische en gerechtelijke wereld voor hem en voor zijn werk leeft.

Het gros van de Europees beschermde natuur binnen Vlaanderen kreunt onder de druk van te veel stikstof. De te hoge stikstofdepositie wordt in grote mate veroorzaakt door de ammoniakuitstoot van de landbouw, en in iets mindere mate door bijdragen van het verkeer, industrie en de huishoudens. Ondanks de strikte beschermingseisen die spelen vanuit het EU-natuurbehoudsrecht, werden er de voorbije jaren nog vergunningen verleend voor bijkomende stikstofdeposities.

Met een arrest van 25 februari 2021 trok de Raad voor Vergunningsbetwistingen echter een ferme streep door het Vlaamse stikstofbeleid. Dat leidt tot heel wat lastige juridische vragen. Betekent dit het einde voor de Vlaamse Aanpak Stikstof (PAS)? Hoe is het zover kunnen komen? Is – naar Nederlands voorbeeld – nu sprake van een vergunningenstop voor alle projecten die leiden tot bijkomende stikstofdepositie? Welke korte termijn-oplossingen liggen voor om de stikstofcrisis op te lossen? En welke harde noten zal de politiek moeten kraken om een duurzame oplossing te bieden voor economie én natuur?

Tijdens dit ondemandwebinar schetst Hendrik Schoukens de ruimere context van de Vlaamse stikstofcrisis vanuit beleidsmatig en juridisch oogpunt, waarbij een bijzondere aandacht zal gaan naar de Nederlandse ervaringen op dit punt.

Bij bestuurders bestaat soms de vrees dat hun beleid voortdurend op de korrel zal worden genomen door rechters die zich gedragen alsof ze een glazen bol hebben. Prof. dr. Marieke Wyckaert en Ruben Foriers zullen u gidsen door de nieuwe wettelijke bepalingen én de recente rechtspraak en aangeven wanneer er reële risico’s van bestuurdersaansprakelijkheid ontstaan en wanneer niet.

Daarnaast worden in deze publicatie de recente tendensen inzake sociaal ondernemerschap gekaderd in de nieuwe wettelijke bepalingen. Zowel de VZW en de CV, alsook andere vennootschappen met een bijkomend doel staan nu open voor sociaal ondernemerschap. Prof. dr. Sofie Cools en Bram Van Baelen vergelijken de mogelijkheden en beperkingen van elk van deze vormen, met oog voor sanctionering in geval van foutief gebruik van elk van de vormen.

Als derde thema komen de uitkeringstesten in BV, CV en NV aan bod. Door de afschaffing van het kapitaal werden deze in de BV en CV grondig herzien. Zij creëerde veel onzekerheid en al snel rees de vraag of de uitkeringstest in de NV functioneel gezien wel zo verschillend is. Prof. dr. Robbie Tas en Olivier Roodhooft brengen duidelijkheid over de werking van uitkeringstesten en de sanctionering bij incorrecte uitvoering ervan.

Tot slot komt de nieuwe flexibiliteit inzake de stemrechten verbonden aan effecten in BV en NV aan bod. Prof. dr. Frank Hellemans en Tom Vos lichten de mogelijkheden en het praktisch nut van effecten met meervoudig stemrecht of zonder stemrecht toe, en wijzen ook op de gevaren ervan. Daarbij besteden ze bijzondere aandacht aan de soortvorming die uit het spelen met stemrechten voortvloeit en de toepasselijkheid van de bijzondere procedure in geval van wijziging van de rechten verbonden aan soorten.

De Belgische Appartementswet heeft niet enkel betrekking op de goederenrechtelijke dimensie van het appartementsrecht, maar beheerst ook de verenigingsrechtelijke dimensie: het organisatiemodel dat door de wetgever dwingend wordt opgelegd voor het behoud en het beheer van gebouwen en groepen van gebouwen in gedwongen mede-eigendom. De tweede dimensie blijft echter vaak onderbelicht, terwijl het belang van een efficiënt organisatiemodel voor appartementsmede-eigendommen alsmaar duidelijker wordt.

Uit cijfers van de Vlaamse overheid blijkt dat vandaag naar schatting ongeveer een kwart van de Vlamingen in een appartementsgebouw woont. Verschillende maatschappelijke en economische ontwikkelingen zorgen ervoor dat het aantal gebouwen en groepen van gebouwen in gedwongen mede-eigendom in de toekomst alleen maar verder zal toenemen. Een goed inzicht in het wettelijk kader voor het beheer van appartementsmede-eigendommen is dus niet alleen voor de academische wereld maar ook voor de rechtspraktijk cruciaal.

De auteur identificeert de knelpunten die ontstaan wanneer men het wettelijke beheermodel toepast op appartementsmede-eigendommen die niet aan de standaardnorm beantwoorden en reikt voor deze knelpunten telkens een aantal oplossingen aan. Op die manier biedt ze de lezer in een aangename en vlot leesbare schrijfstijl een houvast in deze complexe materie die de voorbije jaren meermaals door de wetgever werd gewijzigd.
 

Het zogenaamde Instrumentendecreet beroert al een aantal jaren de juridische gemoederen. De term "Instrumentendecreet" is de roepnaam geworden van het ontwerp van decreet betreffende het realisatiegerichte instrumentarium, dat na een lange en moeizame voorbereiding op 24 januari 2020 in het Vlaams Parlement werd ingediend.

In de media wordt het Instrumentendecreet vaak in één adem genoemd met de betonstop en de daaraan verbonden vergoedingen. Maar het Instrumentendecreet omvat veel meer dan dat. Hoewel het nog in de steigers staat, acht Themis Publiekrecht het zinvol in te gaan op een aantal opvallende onderdelen van het ontwerp van decreet.

In de eerste bijdrage schetst Stijn Verbist de doelstelling van het instrumentendecreet en de moeizame totstandkoming ervan. Zij gidsen ons doorheen het Vlaams "instrumentendoolhof" en gaan ook nader in op het vrijgavebesluit inzake woonreservegebieden.

Welk is het instrument dat bij jou past? Claire Buggenhoudt helpt u bij de keuze en de motivering daarvan. Het Instrumentendecreet introduceert immers een versterkte motiveringsplicht wat betreft de keuze van het instrument en de combinatie van instrumenten. Een correcte keuze én een correcte motivering ervan worden essentiële vraagstukken voor de toepassing van het Instrumentendecreet.

Tot de instrumenten behoorden aanvankelijk ook de activiteitencontracten en -convenanten. Dat zijn vormen van beleidsovereenkomsten die zich bevinden op de snijlijn van publiek- en privaatrecht. Steven Verbeyst maakt u wegwijs in de problematiek van de overeenkomst met verordenende kracht, geïllustreerd aan de hand van de activiteitencontracten en -convenanten.

Afsluiten doen we met één van de meest heikele punten van het Instrumentendecreet, de vergoedingsregeling. "Show me the money" luidt de titel van de bijdrage van Jonas Voorter, die het Instrumentendecreet in wording toetst aan de grondwettelijke eigendomsbescherming en het beginsel van de gelijkheid van de burgers voor de openbare lasten.

De overheid is een bijzondere werkgever. Dit komt ook tot uiting in het juridische kader dat de tewerkstelling in de publieke sector beheerst. De rechtspositie van het overheidspersoneel situeert zich op het snijpunt van het ambtenaren-, het arbeids- en het socialezekerheidsrecht. Het is daarenboven een vakgebied dat voortdurend in beweging is. Voor de reeks "Werken bij de overheid in tien afleveringen" selecteerden de sprekers een aantal actuele thema’s die raken aan de tewerkstelling in overheidsdienst.

Arbeidstijd in de publieke sector: actuele ontwikkelingen door Prof. dr. Inger De Wilde

• Toepassing en knelpunten Arbeidswet en Arbeidstijdwet
• Het Hof van Justitie en de verplichte registratie van de arbeidstijd
• Arbeidstijd(grenzen) bij telewerk

Beproefde marketinginzichten voor een sterker hr-beleid

Onderzoeksbureau Gallup stelt dat maar liefst 87 % van de medewerkers zich niet geëngageerd voelt ten aanzien van hun werkgever. Dit boek daagt leiders uit om hun engagement game naar het volgende niveau te brengen aan de hand van best practices uit de marketing. Met bedrijfscultuur als unieke troef voor een sterke employer brand en als katalysator voor gedreven medewerkers en een hogere klanttevredenheid. De verschillende drijfveren van medewerkersbetrokkenheid worden onder de loep genomen, uitgediept door experts en geïllustreerd met talloze voorbeelden van Belgische bedrijven. Daarnaast is het e-book een praktische gids vol tips om zelf aan de slag te kunnen gaan.

"Het boek kadert zeer goed van waar de term employee engagement komt en wat het precies inhoudt. Het gaat immers om veel meer dan alleen zorgen voor welzijn, fruitmanden of pooltafels. Het gaat om een clan, een tribe uitbouwen. En dan loert cultuur om de hoek."

Lees hier hoe Vonk, netwerk voor interne communicatie deze publicatie beschrijft

De evenwichtsleer wettelijk verankerd en de impact op de verzekeringswaarborg bij bouwwerken

De compensatieplicht voor overmatige burenhinder vindt zijn oorsprong in de belangrijke cassatierechtspraak van 1960. Enkele decennia en talloze vonnissen en arresten later heeft de evenwichtsleer zich ontwikkeld tot een bijzonder en belangwekkend leerstuk op de grens van het aansprakelijkheidsrecht en het goederenrecht.

Met de wet van 4 februari 2020 heeft de wetgever deze evenwichtsleer wettelijk verankerd in Boek 3 Goederen in de artikelen 3.101 en 3.102 BW.

Is deze regeling slechts een copy-paste van de prinicpes die reeds bestonden in toepassing van artikel 544 oud BW? Of slaat de burenhinderleer met de wettelijke formalisering nieuwe wegen in? Hoog tijd voor een actueel overzicht en een boeiend debat.

Want het belang van de burenhinderleer is erg groot. De juridische implicaties en de sociaal-economische impact van het leerstuk overstijgen in ruime mate de traditionele burenrelaties.

Wie vreest voor de financiële gevolgen van de burenhinderleer kan zich daartegen indekken door zijn foutloze aansprakelijkheid te verzekeren.

Het is maar de vraag of de verzekeringswaarborgen waarop we vandaag nog kunnen terugvallen hun toepassing zullen behouden binnen die nieuwe compensatieregeling zoals voorzien in de artikelen 3.101 en 3.102.?

Dit webinar beoogt een beter inzicht te geven in die nieuwe burenhinderleer. Met veel aandacht voor de praktijk en voor concrete vragen uit het publiek zullen de diverse aspecten en praktische gevolgen van de nieuwe evenwichtsleer aan bod komen. Ook de consequenties en de impact op de verzekeringsaspecten zullen nader worden toegelicht.

Inclusief HRM als kompas 

Talent in overvloed, huh? De afgelopen jaren zijn we om de oren geslagen met de boodschap dat er een enorm tekort aan talent is en zelfs nog meer zal zijn in de toekomst. Voor de start van de COVID-19-crisis werden werkgevers geconfronteerd met een (bijna) ongeziene arbeidsmarktkrapte. Vacatures raakten moeilijk ingevuld. Werkgevers vochten als het ware om talent. De COVID-19-crisis heeft die strijd enigszins op een lager pitje gezet, ook al blijven vele werkgevers zelfs in volle COVID-19-tijden schreeuwen om talent. Eens de pandemie onder controle is, zal de war for talent weer in alle hevigheid woeden.

Een tekort aan talent … en dat terwijl honderdduizenden mensen werkloos aan de kant staan? Kortgeschoolden, 55-plussers, mensen met een migratieachtergrond, mensen met een beperking, langdurig arbeidsongeschikten. Onbenut talent. Steeds meer werkgevers willen dat onbenut talent benutten. Inclusief werkgeven dus. Helaas weten zij niet altijd handen en voeten te geven aan dat inclusief werkgeven. Het blijft bij goede voornemens. Jammer, want niemand wint daarbij.

In Koers naar talent in overvloed! geven de auteurs een antwoord op vragen als:

• Wat is inclusief werkgeven?
• Waarom zou je inclusief werkgeven?
• En vooral, hoe pak je dat concreet aan?

Het boek is geschreven door academici én mensen uit het werkveld. Deze auteurs hebben inzichten uit wetenschappelijk onderzoek en praktijk vertaald in praktische HR-handvatten die je als HR-manager, bedrijfsleider of leidinggevende kan gebruiken om met inclusief werkgeven aan de slag te gaan. De vele praktijkvoorbeelden en tips brengen de theorie tot leven, en bieden je bovendien inspiratie om inclusief werkgeven in jouw organisatie vorm te geven. Ook arbeidsbemiddelaars en HR-consultants zullen in dit boek een leidraad vinden.

De auteursopbrengsten van dit boek gaan naar de Koning Boudewijnstichting en zullen worden aangewend voor projecten die werken aan inclusie op de reguliere arbeidsmarkt.

"Een mooi naslagwerk waar feiten en ervaringen van verschillende experten, werkgevers en ervaringsdeskundigen worden gedeeld. Het boek biedt een heldere structuur en opbouw aan die begrijpbaar is voor studenten in het hoger onderwijs. Inzichten uit onderzoek en praktijk komen afwisselend aan bod via cases. De lees- en kijktips maken het heel aantrekkelijk om met de inzichten aan de slag te gaan. Een must read voor toekomstige HR professionals, arbeidsbemiddelaars, leiders en managers die durven en willen geloven in inclusief HRM als kompas."

Femke Dewulf (Lector en Coördinator, HoGent)

“Ik heb het boek nagenoeg in 1 ruk uitgelezen, en daarna al meermaals ingezet in het werkveld. Het is een mooi boek (met prachtige illustraties), goed onderbouwd (door input vanuit veel verschillende expertisedomeinen) en heel vlot geschreven. Zowel vanuit mijn als rol als freelance HR-consultant als docent aan een hogeschool in de richting HR, kon ik al meermaals terugplooien op dit boek. Het is een absolute aanrader voor iedereen die met open geest en vizier mensen wil betrekken!”

Karen Leys (HR-consultant en Docent)

Herinneringen van Alain Bloch

Juridische biografieën zijn schaars in België. Nochtans zijn ze een interessante bron van inspiratie of motivatie en een nuttig instrument voor de sociologische benadering van het recht. Aan de hand van talrijke anekdotes en enkele teksten die tot op heden niet werden gepubliceerd, biedt dit boek een inkijk in hoe wijlen magistraat Alain Bloch als onderzoeksrechter werkte en dacht. Dit maakt het boek ook interessant voor al wie meer inzicht wil krijgen in de werking van het gerecht.
 

Het onroerend overheidspatrimonium wordt niet beheerst door een eenduidig alomvattend rechtskader. Ook de rechtspraak is vaak zeer feitelijk. Toch is het belang van het onroerend overheidspatrimonium in Vlaanderen op diverse vlakken, maatschappelijk, economisch, en andere groot.

Het is een uitdaging om de grote lijnen helder te ontwaren. Dit wordt nader besproken tijdens dit webinar, waar diverse sprekers vanuit diverse disciplines de verschillende invalshoeken toelichten.

De wondere wereld die leren en ontwikkelen is, heeft de voorbije tijd vele veranderingen gekend, en best ook wel pittige stormen doorstaan. Maar net dat maakt L&D zo uitermate fascinerend: de uitdagingen zijn er altijd gigantisch.

De rol van L&D-professional is daarom zelden zo boeiend geweest als vandaag. Maar hoe begin je eraan? Hoe scheid je het kaf van het koren? Hoe houd je je staande te midden al die veranderingen? Hoe zorg je ervoor dat je inspanningen resultaat opleveren?

Dat is het uitgangspunt van dit boek. Geen al te grote theorieën, geen bombastisch geschreven stuk, maar heel wat concrete en laagdrempelige tips, ideeën en bedenkingen, recht uit een L&D-hart. Het boek probeert een houvast te bieden met naast heel wat woorden op papier ook een website met evenveel opdrachten. 99 om correct te zijn: 99 problemen en uitdagingen waar elke L&D’er vroeg of laat mee geconfronteerd wordt. Net dat maakt dit boek zo praktisch: het kan altijd wel eens van pas komen. Misschien vandaag of morgen niet, maar overmorgen ongetwijfeld wel.

Of het nu gaat om leerplatformen, mythes en trends, je rol als L&D-professional, de wetenschap van leren … de meest courante en actuele thema’s komen ergens wel aan bod.

Het is een boek van L&D-professionals, voor L&D-professionals.

Naar meer bindende criteria

Onroerend erfgoed vormt als onderdeel van het bredere begrip erfgoed een randvoorwaarde voor de leefkwaliteit en de culturele sterkte van onze samenleving. Het behoud van onroerend erfgoed is dan ook essentieel om de kwaliteit van het leefmilieu van een samenleving te garanderen. De juridische bescherming van onroerend erfgoed vormt hier één aspect van en start bij de selectie van wat onder de bescherming zal vallen. De criteria op grond waarvan de selectie gebeurt zijn evenwel zeer vaag, wat resulteert in maatschappelijke kritiek op de doelmatigheid van het beschermingsbeleid.

Dit boek gaat na of sterkere bindende criteria voor de selectie van beschermenswaardig onroerend erfgoed tot een doelmatigere bescherming van onroerend erfgoed in het Vlaamse Gewest kunnen leiden. Hiertoe vergelijken we zowel de definiërende als de selectiecriteria uit het Vlaamse Gewest met het Werelderfgoedverdrag, het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de Duitstalige Gemeenschap.

Deze kritische analyse mondt uit in 25 gerichte aanbevelingen met betrekking tot de selectie van onroerend erfgoed die leiden tot een doelmatiger beschermingsbeleid.

Tip! Ontdek het webinar "Onroerend erfgoed is overal" van deze auteur

Juristentaal en leesbaarheid: er is veel om te doen.

Hoe maakt u uw brieven en documenten begrijpelijk voor uw cliënten? En kan het wel: eenvoudiger, meer cliëntgericht en juridisch nog steeds juist schrijven?

Het kàn! De 7 technieken tijdens dit webinar zetten u op weg om:

• te weten waar en hoe te snoeien zonder aan juistheid in te boeten;
• cliëntgericht te schrijven;
• ervoor te zorgen dat cliënten uw boodschap en inhoud vlot kunnen lezen en begrijpen, en dus ook minder vragen hebben.
   

De overheid is een bijzondere werkgever. Dit komt ook tot uiting in het juridische kader dat de tewerkstelling in de publieke sector beheerst. De rechtspositie van het overheidspersoneel situeert zich op het snijpunt van het ambtenaren-, het arbeids- en het socialezekerheidsrecht. Het is daarenboven een vakgebied dat voortdurend in beweging is. Voor de reeks "Werken bij de overheid in tien afleveringen" selecteerden de sprekers een aantal actuele thema’s die raken aan de tewerkstelling in overheidsdienst.

In het ondemandwebinar 'COVID-19: gevolgen voor de tewerkstelling bij de overheid' bespreekt Prof. dr. Alexander De Becker:

• Werking van het MB van 18 oktober 2020 op de overheidsdiensten
• Analyse van de impact op statutaire personeelsleden op federaal en Vlaams niveau en bij de Vlaamse en Brusselse lokale besturen
• Analyse van de impact op contractuele personeelsleden op federaal en Vlaams niveau en bij de Vlaamse en Brusselse lokale besturen
   

> Download hier het gratis magazine met 4 boeiende interviews over recht en gender.

Tien jaar geleden, in het voorjaar van 2011 om precies te zijn, werd het boek ‘Recht en Gender in België’ gepubliceerd. Het boek had de ambitie een eerste aanzet te zijn om de lacune in de Belgische rechtsleer op het vlak van een genderbenadering van het recht in te vullen en te illustreren wat een genderbenadering van het recht zoal kan inhouden.

Sinds 2011 is er veel gebeurd; ook veel dat verband houdt met de strijd voor (meer) gendergelijkheid in België. Zo kwamen in het voorbije decennium gendergerelateerd geweld en de niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte beelden uitdrukkelijk op de politieke agenda, deed de #MeToo-beweging de aandacht voor grensoverschrijdend gedrag en seksisme wereldwijd toenemen, en introduceerde de federale wetgever een nieuwe procedure voor de aanpassing van de geslachtsregistratie gebaseerd op zelfbeschikking. De COVID-19-pandemie toonde ook aan dat genderongelijkheid op de arbeidsmarkt en genderrolpatronen een prangend probleem blijven.

Dit boek behandelt een breed spectrum aan rechtsdomeinen: van grondwettelijk recht en arbeidsrecht, over strafrecht, fiscaal recht en relatievermogensrecht, tot migratierecht en recht en technologie. Aangezien het Europees recht integraal deel uitmaakt van de Belgische rechtsorde, komen ook het EU-recht, de instrumenten van de Raad van Europa en de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens aan bod. Net zoals in 2011 hanteert ook dit boek dus een zeer brede benadering, zowel wat de te behandelen juridische disciplines, als wat de invulling van een genderperspectief betreft. Het zorgt ervoor dat bijna alle relevante gendergerelateerde gebeurtenissen van het laatste decennium aangeraakt worden in het boek.

Met bijdragen van Yousra Benfquih, Paul Borghs, Eva Brems, Nicky Broeckhoven, Pieter Cannoot, An Cliquet, Wendy De Bondt, Sylvie De Raedt, Ellen Desmet, Annelies D’Espallier, Petra Foubert, Elise Goossens, Dirk Heirbaut, Rikki Holtmaat, Eva Lievens, Patricia Popelier, Joëlle Rozie, Liesbet Stevens, Alexandra Timmer, Sara Vancleef, Cathérine Van de Graaf, Lucia van der Meulen en Hannah Van Dijcke, en interviews met Joz Motmans, Liesbet Stevens, Françoise Tulkens en Liliane Versluys.