Klimaatrechtspraak heeft sinds enkele jaren een prominente plaats ingenomen in het omgevingsrecht. Het begrip verwijst naar rechtszaken waarin vragen over klimaatmitigatie of -adaptatie rechtstreeks of onrechtstreeks aan bod komen. Waar klimaatzaken aanvankelijk tot weinig juridische successen leidden, zien we de voorbije jaren een kentering in de rechtspraak. Sinds de precedentuitspraken in de Nederlandse Urgendazaak lijken rechtbanken ontvankelijker voor klimaatargumenten. Ondertussen zijn er wereldwijd honderden klimaatzaken aanhangig en hebben rechters in Duitsland, Nederland, Frankrijk, Ierland, Australië, de Verenigde Staten, Pakistan en Indië overheden en soms zelfs bedrijven veroordeeld tot het aanscherpen van hun klimaatbeleid. Ook in België liggen de eerste klimaatuitspraken voor.

Als huldiging voor de rijk gevulde carrière van prof. dr. Luc Lavrysen, een van de grondleggers van het Vlaamse milieurecht, verkent dit boek de juridische vragen die spelen in klimaatzaken. We schetsen de krijtlijnen van een steeds wisselend dialoog over de mogelijke rol van het recht en rechters in onze omgang met de klimaatverandering. Vormen de mensenrechten de ultieme hefboom voor een effectiever klimaatbeleid? Speelt er een klimaattoets bij ruimtelijke plannen en projecten? Kunnen bedrijven juridisch worden gedwongen tot een ambitieuzer klimaatbeleid? En kunnen de rechters ons finaal mee beschermen tegen een klimaatopwarming die het leven op de planeet, zoals we het nu kennen, bedreigt?

Waarom rechters het klimaat (niet) zullen redden (?)

De voorbije zomer toonde aan dat klimaatopwarming ook in onze streken aanleiding kan geven tot heel wat natuurlijke rampspoed en het daaraan gekoppelde menselijke leed. Op globaal niveau probeert men al decennialang via internationale akkoorden de door de mens veroorzaakte klimaatopwarming af te remmen. Met wisselend succes: de afspraken blijven teveel dode letter. Onze planeet wordt steeds warmer. Gefrustreerd zoeken klimaatactivisten daarom steeds vaker hun toevlucht tot de rechtbank. Waar dit soort ‘klimaatzaken’ aanvankelijk tot weinig juridische successen leidde, zien we de voorbije jaren een voorzichtige kentering in de rechtspraak. Sinds de precedentuitspraken in de Nederlandse Urgenda-zaak, lijken rechtbanken ontvankelijker voor klimaatargumenten. Ondertussen zijn er honderden klimaatzaken aanhangig en hebben rechters in Duitsland, Nederland, Frankrijk, Ierland, Australië, de Verenigde Staten, Pakistan en Indië overheden en soms zelfs bedrijven veroordeeld tot het aanscherpen van hun klimaatbeleid. In de rechterlijke toets van vergunningen blijken niet-duurzame lock-ins steeds moelijker te liggen. Enkel het Europese Hof van Justitie geeft voorlopig niet thuis.
Als huldiging voor de rijk gevulde carrière van prof. dr. Luc Lavrysen, één van de grondleggers van het Vlaamse milieurecht, zoekt deze studiedag een antwoord op de complexe vragen die spelen bij klimaatzaken. Hoe gaat ons recht om met de existentiële bedreiging van klimaatverandering? En zullen de rechters ons beschermen tegen een klimaatopwarming met existentiële allures?

In het zesde nummer van jaargang 2021 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Veertig jaar 20ste-eeuwse Moderne Architectuur in M&L: jonge bouwkunst, jong erfgoed (Luc Verpoest)
• Diepgravend onderzoek. Subsidies voor syntheseprojecten zorgen voor nieuwe kennis van en uit het archeologisch erfgoed (Marnix Pieters, Kristof Haneca en Sarah De Meyer)
• Historische tuinen en parken, als monumenten en landschappen (Katrien Hebbelinck)
• Parochiekerken in Vlaanderen: een status quaestionis (Jan Jaspers, Jonas Danckers en Dimitri Stevens)

Daarnaast vindt u in dit nummer deze vaste rubrieken:

• Erfgoed in de kijker: Feest voor de zintuigen. Tot genot en vermaak? De allegorische voorstelling van de vijf zintuigen (Linda Wylleman)
• Summaries
• M&L-krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Vele bevoegdheden van de vrederechter belangen de landmeters-experten aan: erfdienstbaarheden, eigendom, afpaling, schatting van onroerende goederen, vaststelling van huurschade,...  De vrederechter stelt dan ook vaak landmeters aan als gerechtsdeskundige in het kader van allerhande procedures: voor het maken van een opmeting, het opstellen van een schattingsverslag of een gerechtelijke afpaling ...

Vrederechter De Schepper geeft een praktijkgericht overzicht van de juridische discussies waarbij landmeters betrokken (kunnen) worden. Daarbij wordt ook aandacht geschonken aan de wijzigingen die ondertussen zijn aangebracht door de invoeging van het nieuwe boek “Goederenrecht” in het (nieuw) Burgerlijk Wetboek.
Onmisbaar voor elke landmeter-expert die op de hoogte wil zijn én blijven van deze problematiek.

De reeks Patrimonium beoogt een jaarlijkse stand van zaken weer te geven in het domein van het familiaal vermogensrecht, waarbij eveneens aandacht wordt geschonken aan de relevante fiscale bepalingen. Patrimonium 2021 vormt het zestiende boekdeel van deze reeks.

Het eerste deel van dit praktische boek bevat een kroniek rechtspraak en rechtsleer. Patrimonium 2021 beslaat de periode 1 juli 2020 tot 30 juni 2021. Het tweede deel geeft een overzicht van nieuwe wetgeving en hangende wetsvoorstellen. In het derde deel worden tien actuele en voor de praktijk relevante vragen beantwoord. In het vierde deel worden de recente ontwikkelingen in de ons omringende landen geanalyseerd. In Patrimonium 2021 komen Duitsland, Frankrijk en Nederland aan bod. Bij wijze van epiloog worden ten slotte enkele beschouwingen over schenken en nalaten aan goede doelen in Vlaanderen geformuleerd.

Patrimonium 2021 is naast een wetenschappelijk hoogstaand werk ook een handig en exhaustief werkinstrument voor de rechtsbeoefenaar.

De wet van 20 januari 2014 heeft een aantal fundamentele wijzigingen aangebracht op het vlak van de bevoegdheid, de procedureregeling en de organisatie van de Raad van State. Sommige van die wijzigingen zijn geconcipieerd in het belang van het bestuur en de efficiënte werking ervan. Zij werden doorgevoerd in het licht van de kritiek van beleidsmensen als zou de Raad van State zich af en toe te formalistisch opstellen waardoor bepaalde maatschappelijk belangrijke projecten in hun voortgang dreigden te worden gehinderd. Met andere maatregelen streefde de wetgever in 2014 in hoofdzaak een verdieping van de rechtsbescherming van de burger na. Tot deze laatste categorie behoorden maatregelen met het oog op een meer definitieve geschillenbeslechting of innovatieve maatregelen zoals die betreffende de schadevergoeding tot herstel.

Deze webinar-reeks beoogt een overzicht te geven van de wijze waarop de Raad van State de afgelopen jaren in zijn rechtspraak is omgegaan met de maatregelen die zijn vervat in de hervormingswet van 2014. Daarnaast worden de belangrijkste evoluties in de procedure voor de Raad op praktische wijze toegelicht.

In de webinars wordt de rechtspraak van de Raad van State op een minutieuze wijze besproken en geanalyseerd. Het feit dat alle sprekers als heuse ‘ervaringsdeskundigen’ doorgaan en ook al hun wetenschappelijke sporen hebben verdiend, staat borg voor de kwaliteit van de webinars op zowel wetenschappelijk als praktijkgericht vlak.

Ontdek ook de andere webinars uit de webinarreeks:

• Sessie 1: Belangenafweging in het administratief kortgeding
• Sessie 2: Ontvankelijkheid van het annulatiemiddel
• Sessie 3: Vingerwijzingen, injuncties, substituerende arresten en de dwangsom
• Sessie 4: Ontwikkeling van het schadevergoedingscontentieux voor de Raad van State
• Sessie 5: Belang bij het beroep
• Sessie 7: Handhaving van de gevolgen van een vernietigde bestuurshandeling

In december 2020 moest de faculteit Rechten van de Universiteit Hasselt, veel te vroeg, afscheid nemen van prof. dr. Nan Torfs.

Het voorbije jaar kreeg de idee van een boek waarmee de faculteit haar in dankbaarheid zou gedenken concreet vorm. Vele collega’s en vrienden waren graag bereid om een bijdrage te schrijven voor het Huldeboek dat nu voorligt. Zij behandelen in hun teksten onderwerpen die nauw aansluiten bij het wetenschappelijk onderzoek van Nan Torfs. De subtitel voor deze publicatie luidt dan ook Perspectieven op familie en vermogen.

De bijdragen werden gegroepeerd binnen volgende thema’s:

1. het statuut van pensioenen en levensverzekeringen in het familievermogensrecht;
2. het statuut van werk in gezins- en familieverband in het familievermogensrecht;
3. raakvlakken tussen familievermogensrecht en ondernemingsrecht;
4. alimentatierecht vanuit genderperspectief;
5. huwelijkscontracten, samenlevingscontracten en testamenten in de notariële praktijk.

Na de Dioxinecrisis van 1999 werd het FAVV opgericht door de wet van 4 februari 2000 houdende oprichting van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen met als opdracht te waken over de veiligheid van de volledige voedselketen en de kwaliteit van het voedsel teneinde de gezondheid van de consumenten te beschermen. Alle bevoegdheden hieromtrent werden geconcentreerd in één rechtspersoon.

Eén van de middelen waarover het FAVV beschikt om de voedselketen te bewaken, bestaat er in dat alle operatoren actief in de voedselketen steeds moeten beschikken over een erkenning, toelating of voorafgaande registratie zoals bepaald in het koninklijk besluit van 16 januari 2006 tot vaststelling van de nadere regels van de erkenningen, toelatingen en voorafgaande registraties afgeleverd door het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen.

In geval van inbreuken op de regelgeving beschikt het FAVV over de mogelijkheid om de erkenning of toelating te schorsen of in te trekken. Deze bevoegdheid betreft een krachtig wapen in handen van het FAVV aangezien bij schorsing en intrekking de betrokken operator de activiteiten onmiddellijk moet stopzetten.

In het webinar onderzoeken we een praktijkgerichte manier welke rechtsbescherming er open staat tegen een dergelijke zwaarwichtige beslissing. Hierbij belichten we zowel de interne beroepsmogelijkheden als de rechtspraak van de Raad van State.

De overheid is een bijzondere werkgever. Dit komt ook tot uiting in het juridische kader dat de tewerkstelling in de publieke sector beheerst. De rechtspositie van het overheidspersoneel situeert zich op het snijpunt van het ambtenaren-, het arbeids- en het socialezekerheidsrecht. Het is daarenboven een vakgebied dat voortdurend in beweging is. Voor de reeks “Werken bij de overheid in tien afleveringen” selecteerden de sprekers een aantal actuele thema’s die raken aan de tewerkstelling in overheidsdienst. Elke laatste donderdag van de maand staat een nieuw thema centraal. U kan inschrijven voor de volledige cyclus of een selectie maken van die uiteenzettingen die u het meest interesseren.

Aflevering 9. 'Psychosociale risico’s in de publieke sector' behandelt volgende onderwerpen:

• Toepassing en knelpunten welzijnswetgeving in de publieke sector
• Psychosociale risico’s: een rechtspraakanalyse

De gerechtsdeskundige is een belangrijke actor voor de waarheidsvinding zowel in strafzaken als in burgerlijke zaken. Zijn persoonlijkheid en zijn professionele en juridische kennis moeten hem toelaten een advies uit te brengen dat van groot belang kan zijn voor de tussenbeslissingen in een strafonderzoek en voor de eindbeslissing van de rechter. De taak van een gerechtsdeskundige – het kan niet genoeg worden onderstreept – is maatschappelijk zeer belangrijk. Zonder goede ‘correct’ handelende gerechtsdeskundigen is behoorlijke rechtspraak niet mogelijk. De hervormingen die in 2007 in gang werden gezet, hebben het landschap van het gerechtelijk deskundigenonderzoek grondig gewijzigd. Het was hoog tijd om het in detail te hebben over het statuut en de deontologie van de gerechtsdeskundige. Dit boek is bestemd voor gerechtsdeskundigen uit alle disciplines, voor magistraten en advocaten, en voor eenieder die in aanraking komt met gerechtelijke deskundigenonderzoeken.

Bekijk hier de Franstalige editie: "Statut, responsabilité et déontologie de l’expert judiciaire".

Ontdek andere publicaties van deze editor:

• Rol, statuut en deontologie van de bemiddelaar
• Taak, statuut, aansprakelijkheid en deontologie van de (ingenieur-)architect

Op maat van de landmeter-expert

Het deskundigenverslag en het schattingsverslag van Vlabel zijn verschillend maar hebben ook veel gemeen. Voor landmeters-experten die met beide in contact komen, is het dan ook waardevol om ze eens naast mekaar te zetten.

Tijdens deze opleiding wordt er dieper ingegaan op:

• het deskundigenonderzoek in burgerlijke zaken: de aanstelling van de deskundige, het verloop van het onderzoek en het verslag, tussenkomst van de rechter, erelonen en kosten. Heel nuttig voor wie zelf expertises wil gaan doen, of al gerechtsexpertises doet en het interessant vindt een andere klok te horen, of zelf in een gerechtsexpertise betrokken raakt.


• de twee verschillende vormen van schatting:

Als er specifiek een aangifte van nalatenschap moet worden ingediend in het Vlaamse Gewest, waarin in België gelegen onroerend goed moet worden aangegeven, beschikken de aangevers over twee mogelijkheden om de waarde van deze goederen voorafgaandelijk te laten schatten. Ze kunnen kiezen tussen de schatting door een door de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) erkend schatter-expert of door een schatter van Vlabel zelf.

De spreker vergelijkt de voorwaarden en de gevolgen van deze beide vormen van schatting. Daarbij zal ook worden stilgestaan bij de kwaliteitsvereisten waaraan het schattingsverslag van een erkend schatter-expert moet voldoen.

Vermits het schatten van vastgoed geen exacte wetenschap is, kan het gebeuren dat de schatting nadien blijkt te hoog of te laag te zijn geweest, bijvoorbeeld n.a.v. een verkoop kort na het overlijden. Er zal worden uitgelegd wat de mogelijke gevolgen van een dergelijke situatie zijn, zowel voor de schatter-expert als voor de belastingplichtigen.

De wet van 20 januari 2014 heeft een aantal fundamentele wijzigingen aangebracht op het vlak van de bevoegdheid, de procedureregeling en de organisatie van de Raad van State. Sommige van die wijzigingen zijn geconcipieerd in het belang van het bestuur en de efficiënte werking ervan. Zij werden doorgevoerd in het licht van de kritiek van beleidsmensen als zou de Raad van State zich af en toe te formalistisch opstellen waardoor bepaalde maatschappelijk belangrijke projecten in hun voortgang dreigden te worden gehinderd. Met andere maatregelen streefde de wetgever in 2014 in hoofdzaak een verdieping van de rechtsbescherming van de burger na. Tot deze laatste categorie behoorden maatregelen met het oog op een meer definitieve geschillenbeslechting of innovatieve maatregelen zoals die betreffende de schadevergoeding tot herstel.

Deze webinar-reeks beoogt een overzicht te geven van de wijze waarop de Raad van State de afgelopen jaren in zijn rechtspraak is omgegaan met de maatregelen die zijn vervat in de hervormingswet van 2014. Daarnaast worden de belangrijkste evoluties in de procedure voor de Raad op praktische wijze toegelicht.

In de webinars wordt de rechtspraak van de Raad van State op een minutieuze wijze besproken en geanalyseerd. Het feit dat alle sprekers als heuse ‘ervaringsdeskundigen’ doorgaan en ook al hun wetenschappelijke sporen hebben verdiend, staat borg voor de kwaliteit van de webinars op zowel wetenschappelijk als praktijkgericht vlak.

Ontdek ook de andere webinars uit de webinarreeks:

• Sessie 1: Belangenafweging in het administratief kortgeding
• Sessie 2: Ontvankelijkheid van het annulatiemiddel
• Sessie 3: Vingerwijzingen, injuncties, substituerende arresten en de dwangsom
• Sessie 4: Ontwikkeling van het schadevergoedingscontentieux voor de Raad van State
• Sessie 6: Urgentie bij de Raad van State / vereisten van spoedeisendheid en UDN
• Sessie 7: Handhaving van de gevolgen van een vernietigde bestuurshandeling

Inclusief het elektronisch dossier

De bewindvoering is een rechterlijke beschermingsmaatregel voor elke meerderjarige onbekwame persoon die wegens zijn gezondheidstoestand - al dan niet tijdelijk - niet in staat is om geheel of gedeeltelijk zijn belangen van persoonlijke en/of vermogensrechtelijke aard zelf waar te nemen. Deze maatregel kan noodzakelijk zijn om een persoon te beschermen tegen zichzelf of tegen invloeden van buitenaf. Afhankelijk van de beschermingsmaatregel, kan de persoon dan bv. geen ongecontroleerde uitgaven meer doen of geen contracten afsluiten zonder de hulp of het toezicht van de bewindvoerder. Deze maatregelen worden op maat van de beschermde persoon gemaakt en zijn afhankelijk van de vraag en de noden van de persoon die moet beschermd worden.

Op initiatief van de Vredegerechten Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen wordt een studienamiddag georganiseerd die tot doel heeft op heldere wijze een overzicht te geven aan diegenen die ondersteuning bieden bij de talrijke aanvragen tot bewindvoering en hen wegwijs te maken in de daarvoor te volgen stappen met inbegrip van het elektronisch dossier.

Zowel de wetgeving wordt haarfijn uitgelegd met nadruk op de meest relevante onderdelen voor de welzijnssector die een essentieel ondersteunende rol uitoefent, als het verband tussen de wetgeving en de hulpverlening dat extra wordt geaccentueerd.

Alle actoren in een (toekomstig) bewindvoeringdossier weten dat doorgaans het eerste contact met een vredegerecht verloopt via de griffie. Het is essentieel dat u een klare kijk hebt hoe een griffie van een vredegerecht handelt in een bewindvoeringdossier en welke diensten en/of ondersteuning een griffie kan geven.

Ook het sinds 1 juni 2021 in werking getreden ‘Centraal register van bescherming van personen" of "CRBP" waaronder begrepen wordt een geïnformatiseerde gegevensbank voor het digitaal beheer, de opvolging en de behandeling van procedures betreffende de beschermde personen, wordt uitgebreid behandeld. Er wordt een overzicht gegeven hoe het register kan gebruikt worden en welke voordelen het biedt zodat u als ondersteunende organisatie voldoende inzichten verwerft om met raad en daad de rechtszoekende bij te staan.

Deze studienamiddag is zonder enige twijfel essentieel voor alle ondersteunende beroepen in de welzijnssector.

De Belgische arbeidsmarkt wordt de laatste jaren geconfronteerd met heel wat uitdagingen. Een van deze uitdagingen betreft de enorme stijging van het aantal langdurige zieken. Ook in de toekomst zal dit aantal wellicht blijven stijgen, gezien de toenemende vergrijzing en het optrekken van de pensioenleeftijd, maar ook de toename van welvaartsziekten zoals hart- en vaatziekten, chronische stress en psychosociale aandoeningen. De toename aan langdurig zieken brengt daarnaast ook een enorme druk met zich mee op ons sociale zekerheidssysteem en onze arbeidsmarkt. Daarom staat het breder discours rond gezond langer werken en activering sinds enkele jaren centraal in het nationaal en Europees arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid. Daarnaast is ook de houding ten opzichte van mensen met chronische of langdurige gezondheidsproblemen, en om meer precies te zijn personen met een handicap, de laatste decennia aanzienlijk veranderd. Waar mensen met een handicap vroeger vaak beschouwd werden als passieve ontvangers van liefdadigheid en solidaire uitkeringen, zijn beleidsmakers de legitieme eisen van personen met een handicap om op gelijke voet te participeren op de arbeidsmarkt beginnen erkennen. Een manier om werknemers die getroffen worden door een langdurige of chronische aandoening opnieuw te laten participeren op de arbeidsmarkt en in de samenleving betreft hun re-integratie op de werkvloer.

Om dergelijke re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers te bewerkstelligen, is het essentieel dat de rechtstakken die betrekking hebben tot de arbeidsmarkt en arbeid an sich, zoals het arbeidsrecht, de situaties van arbeidsongeschiktheid en arbeidshandicap op een inclusieve manier benaderen. Dit proefschrift gaat dan ook na in welke mate het huidige Belgische arbeidsrecht voldoende aangepast is aan de idee van re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers op de arbeidsmarkt en welke voorstellen tot verbetering kunnen worden gemaakt.

De overheid is een bijzondere werkgever. Dit komt ook tot uiting in het juridische kader dat de tewerkstelling in de publieke sector beheerst. De rechtspositie van het overheidspersoneel situeert zich op het snijpunt van het ambtenaren-, het arbeids- en het socialezekerheidsrecht. Het is daarenboven een vakgebied dat voortdurend in beweging is. Voor de reeks “Werken bij de overheid in tien afleveringen” selecteerden de sprekers een aantal actuele thema’s die raken aan de tewerkstelling in overheidsdienst. Elke laatste donderdag van de maand staat een nieuw thema centraal. U kan inschrijven voor de volledige cyclus of een selectie maken van die uiteenzettingen die u het meest interesseren.

Aflevering 8. 'Hervorming van de ambtenarenpensioenen: nu of nooit?' behandelt volgende onderwerpen:

• Reflecties bij het regeerakkoord-De Croo
• Analyse van de pensioenplannen van Minister van Pensioenen Karine Lalieux (aankondigd voor eind september 2021)
   

In het vijfde nummer van jaargang 2021 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• De mooiste kerk in de beste stad van Brabant. Laatmiddeleeuwse bouwgeschiedenis en betekenis van de Sint- Pieterskerk in Leuven (Dieter Nuytten)
• Monochroom wit met krachtige kleuraccenten. De inwendige afwerking in context (Anna Bergmans)
• De rol van de stad als bouwheer: bemiddelen. Evolutie in concept en aanpak van de restauratiecampagnes van de Leuvense Sint- Pieterskerk (Katrien Deckers en Annelies Vercruysse)
• Een venster op de tijd. De restauratie van de gewelfschilderingen in schip en transept (Karin Keutgens)
• Theylich sacramentshuys in de Sint-Pieterskerk. Verfijnd beeldhouwwerk en geraffineerde middeleeuwse polychromie (Jozefien De Clercq)
• “Ils étaient alors dans un état déplorable”. De restauratie van De marteling van de heilige Erasmus van Dieric Bouts (David Lainé)
• Tussen hemel en aarde. Een historiek van de Sint- Pieterskerk als museale ruimte (Marjan Debaene)

Daarnaast vindt u in dit nummer ook deze vaste rubrieken:

• Erfgoed in de kijker. Feest voor de zintuigen: de reukzin.  Bomen met een reukje aan. Oude vrouwelijke Ginkgo biloba’s in Vlaanderen (Koen Smets)
• Summaries
• M&L-krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.