En octobre 2022, Jan Velaers prend sa retraite après une carrière de plus de quatre décennies à l'Université d'Anvers. Jan Velaers est un expert dans tous les domaines du droit constitutionnel. Son approche historique et fonctionnelle de la Constitution est le fil conducteur dans son œuvre. Partant de sa genèse, le célèbre spécialiste cherche le rôle actuel de la Constitution. Cette recherche le mène le long des sources historiques qui sous-tendent la Constitution, jusqu'aux mécanismes qui la font fonctionner aujourd'hui et dans lesquels la Constitution évolue constamment en raison de l'évolution des relations juridiques, politiques et sociales.

 Cette approche historique et fonctionnelle est également au cœur de ce Liber Amicorum dédié à Jan Velaers. Toutes les contributions utilisent l'approche historique et/ou fonctionnelle et sont le fruit de la méthode fréquemment utilisée avec succès par Jan Velaers. Les plus de 50 contributions du Liber Amicorum ont été rédigées par d'éminents juristes ou praticiens du droit et couvrent tous les titres de la Constitution belge. Ils formulent des idées novatrices dans les trois principaux domaines du droit constitutionnel : les droits fondamentaux, l'institutionnalisme et le fédéralisme.

 "La Constitution. Un commentaire article par article" de 2019 constitue l'impressionnant magnum opus de Jan Velaers et l'un des ouvrages de référence dans l'histoire du droit constitutionnel belge. En guise d'hommage, nous avons créé un nouveau volume, le quatrième, pour cet ouvrage de référence qui renforcera l'œuvre de Jan Velaers dans votre bibliothèque.

Actuele praktische topics uit het omgevingsrecht anno 2022

De nieuwe editie van de STORM trefdag belooft – zoals de traditie het eist – weer een … voltreffer te worden.

Afgetrapt (of beter, afgeklopt) wordt met een uiteenzetting over de hinderaspecten die op vele locaties in Vlaanderen gepaard gaan met het beoefenen van de op korte tijd zeer populair geworden padel-sport. Het onderwerp staat symbool voor fenomenen die in het dichtbevolkte Vlaanderen wel vaker opduiken: nieuwe initiatieven die in conflict komen met bestaande situaties, en de dan al snel gestelde vraag hoe met dergelijke situaties best wordt omgegaan. Moeten de rechtstreeks betrokkenen het maar onderling proberen oplossen of uitvechten, of is er een rol weggelegd voor de overheid?

Het voormiddagprogramma vervolgt met een ander hot topic: het Oosterweel-dossier waarmee de Antwerpse verkeersknoop moet worden ontzenuwd. Vaak komen in de media kritische stemmen aan bod om de problemen aan te kaarten die gepaard gaan met het opzetten en uitvoeren van ‘de werf van de eeuw’. Op de trefdag laat Lantis in zijn kaarten kijken met een beleidsmatige en juridische blik op de (vele) uitdagingen die dergelijk mega-project met zich mee brengt.

Na de middag begeven we ons op het terrein van het onroerend erfgoed, om rechtstreeks van een hoofdrolspeler in dit domein te vernemen welke regelgevende en jurisprudentiële ontwikkelingen te signaleren zijn én een interessante look over the shoulder mee te krijgen in de adviespraktijk van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed.

Minstens even belangwekkend is het volgende thema dat één van die andere grote (toekomstige) werven in Vlaanderen belicht: de Limburgse Noord-zuidverbinding.  In een ruimere context zal in dit verband worden stilgestaan bij de onteigening als instrument in het kader van de uitvoering op het terrein van grote infrastructuur- en complexe projecten en het wegwerken van ‘missing links’ in de Vlaamse mobiliteitsinfrastructuur.

En afsluiten doen we met een uit de losse pols geschud overzichtje van de meest opmerkelijke omgevingsrechtspraak van het laatste jaar. Een soort ‘Top of the pops’, zo u wil, waar nodig voorzien van wat terloopse en soms eigenzinnige commentaar.

Kortom opnieuw een onmisbaar totaalgebeuren voor iedereen die op de hoogte wil zijn én blijven van de laatste ontwikkelingen in het omgevingsrecht.
 

Lokale besturen bezitten het recht en de mogelijkheid om onder eigen verantwoordelijkheid de gemeente te besturen en daarin bepaalde keuzes te maken. Dat is de autonomie van lokale besturen. Lokale besturen zijn bij de uitoefening van hun autonomie wel gebonden door het juridisch kader. De toegekende autonomie biedt bijgevolg geen vrijbrief om alles te regelen wat zij opportuun acht.

De lokale besturen zijn verplicht om bij de uitoefening van hun autonomie de wet na te leven en het algemeen belang te respecteren. Als zij bij de uitoefening van hun autonomie de wet niet naleven of het algemeen belang schenden, dan kunnen lokale besturen daarvoor worden gesanctioneerd. Om de overeenstemming met de wet en het algemeen belang te verzekeren, zijn de besluiten en rechtshandelingen van lokale besturen onderworpen aan de uitoefening van het bestuurlijk toezicht. Dit bestuurlijk toezicht wordt uitgeoefend door de toezichthoudende overheid. Het bestuurlijk toezicht geldt dan als een tegengewicht voor de gemeentelijke autonomie. Het is de relatie tussen de gemeentelijke autonomie en de uitoefening van het algemeen bestuurlijk toezicht die in dit boek wordt besproken.

Het onderzoek naar de gemeentelijke autonomie en de relatie daarvan met het bestuurlijk toezicht monden uit in concrete voorstellen om het bestuurlijk toezicht en het daarbij horende toezichtsproces te hervormen.

De wereld verandert in sneltempo, en dat heeft zo zijn gevolgen voor de arbeidsmarkt. Zeggen dat ze ‘onder druk’ staat, is een understatement. Vooral de voorbije 10 jaar ging het bijzonder hard, met corona als ultieme katalysator voor een aantal nieuwe bewegingen.

Maar wat is er nu eigenlijk allemaal aan het veranderen? Wat speelt er in de hoofden van de werkende Vlaming? Wat maakt dat zij ’s ochtends vrolijk en gemotiveerd uit hun bed springen om aan de slag te gaan? Of net niet? En vooral: hoe kunnen we hier op inspelen? Zodat we niet alleen vanuit het HR-beleid, maar samen met alle stakeholders (overheid, sociale partners en de medewerkers zelf) kunnen werken aan een aanpak die futureproof is en constructief bijdraagt aan een verhoging van de tewerkstellingsgraad én de werkbaarheidsgraad?

Dit boek bevat zeker niet alle antwoorden, maar de 8 sleutels voor een futureproof arbeidsmarkt geven alvast een verfrissende kijk op de loopbaan van vandaag en morgen.

In het vijfde nummer van jaargang 2022 van het tijdschrift M&L kan u deze boeiende artikels vinden:

• Engels en landschappelijk. Twee opgedoken tuinontwerpen voor het landgoed Hex in Heers (Chris De Maegd)
• Jong, beschermd en herbestemd. De transformatie van de Sint-Jozef Arbeiderkerk in Vosselaar van Marc Dessauvage tot bibliotheek en vrijetijdshuis (Sven Sterken en Michel D'hoe)
• Het Phaetonpaviljoen bij het kasteel van Gaasbeek. “eene ovale gemetste gloriette ofte somer-salette van binnen versiert met schoone verheven wercken à la mosaïke” (Lode De Clercq)

Daarnaast vindt u in dit nummer deze vaste rubrieken:

• Summaries
• M&L-krant

Wil u zich abonneren op het tijdschrift Monumenten, Landschappen & Archeologie (M&L)? Ontdek hier onze abonnementsformules.

Advocaten en deskundigen struggelen vaak met knelpunten tijdens gerechtelijke procedures bij bouwdossiers. Vaak raakt men er totaal niet uit, wat uiteraard de zaak niet vooruit helpt. Tijdens deze opleiding trachten we de vele vragen die in dergelijke dossiers rijzen in topics te gieten en deze stap voor stap te overlopen met als doel toekomstige valkuilen te mijden. Dit door de bril van een ervaren magistraat bekeken maar gericht naar iedereen die met (problemen in) bouwdossiers te maken krijgt.
Op het programma staan o.a.:

1. Taxatie
2. Vorm verslag en wijze van ter beschikking stellen
3. Verzoeningstaak van de rechter
4. Duur van de expertise
5. Nazichtszittingen en berichtgeving aan de rechtbank
6. Erelonen
7. …

Analyse van verplichtingen en risico’s  

Notarissen spelen een belangrijke rol bij het beheer van vermogen. Daarbij moeten zij ook rekening houden met witwassen, m.a.w. vermogensrechtelijk transacties met betrekking tot illegale vermogensvoordelen. Illegale vermogensvoordelen is een bijzonder breed begrip geworden. Vermogensvoordelen zijn immers niet alleen illegaal als ze voortkomen uit ‘klassieke’ misdrijven (zoals drughandel of cybercriminaliteit), maar ook wanneer zij voortkomen uit fiscale, sociale en economische of financiële misdrijven. De notaris loopt hierdoor vaker dan ooit het risico om– tegen wil en dank – te worden ingeschakeld in een witwastransactie.

Witwassen is om die reden voor het notariaat een prominent aanwezig risico. Niet alleen omdat notarissen hoogoplopende boetes riskeren wegens het niet naleven van op hen rustende verplichtingen in het preventieve luik. Ook omdat zij als strafrechtelijke deelnemer al eens in het vizier van een strafonderzoek dreigen te komen. Het risico ligt immers niet zelden in de hindsight bias, waarbij later verworven inzichten als evident worden aanzien en de concrete context helemaal uit het oog wordt verloren.

De strafrechtelijke risico’s inzake witwassen zijn zonder meer te managen. Een scrupuleuze naleving van de preventieve witwasverplichtingen is hierbij noodzakelijk. Dankzij een doorgedreven kennis kunnen eventuele valkuilen tijdig worden ontwaard. Het principe ‘herhaling is de moeder van alle wijsheid’ eendachtig, is het dus geen overbodige luxe om nog eens stil te staan bij het preventieve en repressieve luik van witwassen, en dit vanuit het perspectief van het notariaat. Risico’s beheersen impliceert nu eenmaal een voldoende inzicht in de materie. Opleiding en training is ook in het kader van de preventie tegen witwassen een belangrijk sluitstuk.

De docent zal tijdens deze vorming stilstaan bij de verplichtingen van notarissen inzake witwassen, alsook de strafrechtelijke risico’s in geval van vervolging blootleggen.

Dit boekje is verschenen naar aanleiding van de openingsrede die André Verburg heeft gehouden tijdens de openingszitting van de Vlaamse Dienst van de Bestuursrechtcolleges voor het werkjaar 2022-2023. André Verburg is rechter in de Afdeling bestuursrechtspraak van de Nederlandse Raad van State en de Centrale Raad van Beroep. Daarnaast is hij verbonden aan de Universiteit Utrecht. In de huidige tijd staat in de bestuursrechtspraak ‘de menselijke maat’ hoog op de agenda. Maar hoe verhoudt dat streven zich tot klassieke waarden als rechtszekerheid, gelijkheid en rechtseenheid? Om dat dilemma te bespreken behandelt de auteur zes deelthema’s: (1) de Nederlandse context: de kinderopvangtoeslagaffaire, (2) de ontwikkeling van het recht door de eeuwen heen, (3) een passend ethisch perspectief, (4) gezag in de problemen, (5) procedurele rechtvaardigheid als middel en als doel en (6) rechtsontwikkeling als zoektocht. Die behandeling mondt uit in drie mogelijke systematiseringen voor de bestuursrechter om een balans te vinden tussen de regel en de maat: de rechter toetst vaker de redelijkheid van de toegepaste regel, de rechter toetst indringender de evenredigheid in het concrete geval en de rechter is bewijsrechtelijk kritisch en actief. Aandacht voor maatwerk komt dan uiteindelijk neer op aandacht voor de burger zoals die echt bestaat. Mét daarnaast aandacht voor de burger die derde-partij met een tegengesteld belang is. Én tegen een achtergrond van aandacht voor het algemeen belang. Maatwerk om het goede voor de maatschappij als geheel te verwezenlijken, ook voor deze appellerende burger als waardevol lid van die maatschappij. Met de rechter als civic friend.

Sport kent een steeds belangrijkere juridische context. Waar het nog steeds gaat om ‘het snelst te kunnen fietsen’, ‘het verst te kunnen springen’, of ‘het meeste voetbalwedstrijden te kunnen winnen’, kent het sportgebeuren vele juridische verhoudingen waarbij sportwetgeving en sportrechtspraak niet meer weg te denken zijn.

In dit handboek geven de auteurs vanuit hun specifieke achtergrond en praktijkervaring een overzicht van de belangrijkste aspecten van het sportrecht.
Naast een schets van het sport(recht)landschap en de Europeesrechtelijke context omvat dit boek een waaier van onderwerpen die aan de hand van wetgeving en tal van praktijkcases toegelicht wordt: het contract van de sporter, opleidingsvergoedingen, sociaalrechtelijk en fiscaal statuut, recht op afbeelding, makelaars, dopingreglementering, aansprakelijkheid en matchfixing.

Dit boek richt zich tot de student sportrecht en tot de sportjurist in brede zin, maar is zeker ook nuttig voor federaties- en clubverantwoordelijken, beleidsverantwoordelijken en administraties op het lokale en Vlaamse niveau, en voor begeleiders en sporters die hun weg zoeken in het labyrint van het sportrecht.
Het sportrecht is een snel evoluerende rechtstak.

Deze vierde versie betreft een volledige update van de materie en werd bijgewerkt tot 1 juli 2022.

Beslag- en executierecht, Insolventierecht, Burgerlijk procesrecht, Tuchtrechtspraak, Goederenrecht

De wereld stond enkele jaren bijna stil omwille van corona … maar het recht bleef voortdurend in beweging. De laatste jaren werden een aantal rechtstakken immers grondig gewijzigd. Na de theorie van de nieuwe regelgeving volgde de praktijk, de concrete praktische toepassing van de nieuwe wetgeving waarbij pijnpunten en problemen naar boven kwamen. Het is noodzakelijk voor juridische professionals goed geïnformeerd te zijn om zo optimaal en correct mogelijk het beroep uit te oefenen. Dat is ook zo voor gerechtsdeurwaarders die steeds met meer gecompliceerde situaties geconfronteerd worden.

Nu de vrijheid weer lonkt werd het initiatief genomen door het gerechtsdeurwaarderskantoor Gerhanko Kortrijk-Ieper-Veurne om een studiedag te organiseren onder het voorzitterschap van een topmagistraat op maat van de gerechtsdeurwaarder en ieder die professioneel een frisse update kan gebruiken inzake deze thema’s. Er werd geopteerd om een volledige dag aan te bieden met een programma waarbij de belangrijkste rechtstakken werden geselecteerd. Deze eminente docenten brengen binnen één uur de meest actuele stand van zaken, staan stil bij enkele bijzondere topics en de vragen van de deelnemers die na elke uiteenzetting (of vooraf) kunnen gesteld worden. De Minister van Justitie zorgt voor een passend welkomstwoordje.

Kortom, onmisbaar voor iedereen die weer mee wil zijn én blijven!

Op zoek naar zilver

In 1997 werd de Vlaamse Wooncode afgekondigd. Inmiddels met ingang van 1 januari 2021 omgevormd tot de Vlaamse Codex Wonen van 2021. In 2022 ‘vieren’ we dus de 25ste verjaardag van de Vlaamse Wooncode en de eerste verjaardag van de Vlaamse Codex Wonen van 2021.

Sinds 1997 kijken we om de 5 jaar terug op de ontwikkelingen in het Vlaamse woonbeleid. Ook nu is dit aangewezen, want de afgelopen 5 jaar heeft de decreetgever - zoals inmiddels gebruikelijk - niet stil gezeten.

Op deze studiedag kijken we of het basisdecreet inzake wonen nog goed in elkaar zit, dan wel of er (dringend) bijsturingen nodig zijn om het grondrecht op wonen voor iedereen te garanderen.

In het eerste deel van de studiedag bespreken vijf specialisten de huidige staat van het Vlaamse woonbeleid: de woningkwaliteitsbewaking, het sociale huurstelsel, de woonmaatschappij als nieuwe sociale verhuurder, de nieuwe woonvormen en het lokaal woonbeleid. In de namiddag laten we tijdens het debat de mensen uit de praktijk aan het woord over een aantal actuele topics van het woonbeleid.

De Leerstoel Migratie- en Migrantenrecht is een juridische collegereeks van het Centrum voor Migratie en Interculturele Studies (CeMIS) in samenwerking met de Onderzoeksgroep Overheid en Recht van de Faculteit Rechten van de Universiteit Antwerpen.

• Kennismigratie: recente ontwikkelingen inzake studenten en onderzoekers - Hans Pieters, KU Leuven
• Recente rechtspraak en de rol van het Hof van Justitie inzake asiel en migratie – Luc Leboeuf, Max Planck Institute for Social Anthropology en UCLouvain
• De toepassing van het statuut van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne - Helena De Vylder en Elisa De Corte, Agentschap Integratie en Inburgering

Consumenten verwerven steeds vaker goederen, digitale inhoud en digitale diensten online, al dan niet via online marktplaatsen. Daarbij kunnen zij onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een bijzondere bescherming, in de vorm van een herroepingsrecht en een wettelijke garantie. Tijdens deze opleiding worden beide consumentenrechten geanalyseerd, met daarbij bijzondere aandacht voor de recente rechtspraak van het Hof van Justitie. Rekening wordt verder gehouden met de omzetting van de Omnibus Richtlijn, de Richtlijn Goederen en de Richtlijn Digitale Inhoud, die de analyse beïnvloeden. Vervolgens wordt ook nagegaan welk recht van toepassing is op grensoverschrijdende overeenkomsten. Ten slotte zal het antwoord op de vraag worden gegeven wie het risico moet dragen van niet-toegestane betalingstransacties.

Het boek bevat een volledig juridisch overzicht van alle relevante aspecten in verband met ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP). Het instrument RUP is de opvolger van de plannen van aanleg (de gewestplannen en de algemene en bijzondere plannen van aanleg) dat werd ingevoerd door het decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening (het zgn. ‘DRO’). De inhoud en de procedure van een RUP werden grondig hervormd door het zogenaamde Integratiedecreet van 1 juli 2016. Dit decreet heeft de procedures voor ruimtelijke uitvoeringsplannen en de (milieu)effectenbeoordelingen samengebracht in één geïntegreerd planningsproces.

Dit boek is het allereerste overzichtswerk over ruimtelijke uitvoeringsplannen volgens de nieuwe geïntegreerde procedure. Het boek bespreekt ook uitvoerig de linken tussen een ruimtelijk uitvoeringsplan en de ruimtelijke structuurplannen en de ruimtelijke beleidsplannen, de opvolgers van de ruimtelijke structuurplannen. Het boek bestrijkt op die manier het grootste deel van het ruimtelijke planningsinstrumentarium. Het boek vult hiermee een grote leemte op in de rechtsleer over het omgevingsrecht. Naast de omgevingsvergunning en de handhaving vormt de ruimtelijke planning immers een van de drie basispijlers van het omgevingsrecht.
Het handboek is geschreven vanuit een jarenlange praktijkervaring van de auteur met ruimtelijke planning. Eerst gedurende zes jaar als kabinetsmedewerker van een provinciaal gedeputeerde bevoegd voor ruimtelijke ordening en vervolgens als advocaat bij het kantoor LDR Advocaten, het grootste Vlaamse nichekantoor in de specialisatie Omgevingsrecht. De auteur heeft naast een diploma van master in de rechten ook het diploma van master in de ruimtelijke planning. Daarnaast is de auteur cohoofdredacteur van het tijdschrift TROS (Tijdschrift voor Ruimtelijke ordening, Omgeving en Stedenbouw – die Keure) en is hij auteur van talloze rechtsleerartikelen in juridische tijdschriften en boeken over het omgevingsrecht. De auteur benadert het onderwerp vanuit zijn rijke achtergrond zowel op een academische als op een praktische manier en hij komt met een aantal vernieuwende inzichten.

Het handboek is een onmisbaar instrument voor al wie van dicht of van ver met ruimtelijke uitvoeringsplannen te maken heeft, zoals ruimtelijke planners, ambtenaren bij de lokale of Vlaamse overheid, beleidsmakers, studiebureaus, rechters, advocaten, academici, projectontwikkelaars, burgers die geconfronteerd worden met een ruimtelijk uitvoeringsplan, enz.

"De codex biedt het juridisch kader voor het instrument, maar de praktijk brengt vaak betwistingen en conflicten met zich mee die in de rechtszaal moeten worden beslecht. De verdienste van dit boek is dat het alle rechtspraak over het RUP bundelt en zo het RUP als ‘levend juridisch instrument‘ in beeld brengt. Want in de uitvoeringspraktijk zitten vaak wel wat addertjes onder het gras..."

>> Lees hier de volledige recensie van Mieke Nolf ('Een zaak voor juristen?', Ruimte 56, p. 88, januari 2023) - www.vrp.be

In 1997 werd de Vlaamse Wooncode afgekondigd die inmiddels met ingang van 1 januari 2021 werd omgevormd tot de Vlaamse Codex Wonen van 2021. In 2022 ‘vieren’ we dus de 25ste verjaardag van de Vlaamse Wooncode en de eerste verjaardag van de Vlaamse Codex Wonen van 2021.
Sinds 1997 kijken we om de vijf jaar terug op de ontwikkelingen in het Vlaamse woonbeleid en het woonrecht. Ook nu is dit aangewezen, want de afgelopen vijf jaar heeft de decreetgever – zoals inmiddels gebruikelijk – niet stilgezeten.
In dit boek bekijken de auteurs of het basisdecreet inzake wonen nog goed in elkaar zit, dan wel of er (dringend) bijsturingen nodig zijn om het grondrecht op wonen voor iedereen te garanderen.
De gebruikelijke thema's komen aan bod: de woningkwaliteitsbewaking, het sociale huurstelsel, de sociale eigendomsverwerving, de premies en tegemoetkomingen, het lokale woonbeleid.
Maar daarnaast werpen we ook een blik op een aantal nieuwe ontwikkelingen: de vorming van de woonmaatschappijen, het gemeenschappelijk wonen, de link tussen de Vlaamse Codex Wonen van 2021 en het Vlaams Woninghuurdecreet en de aanpak van discriminatie op de huurmarkt.

Webinar opgenomen op 22/09/2022

1 jaar later
Deze bijdrage biedt een overzicht van de krachtlijnen van het nieuwe goederenrecht één jaar na de inwerkingtreding ervan. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar de regels die voor landmeter-experten van belang kunnen zijn.

• In welke mate zijn de regels over verkrijgende verjaring gewijzigd?
• Moet aan een afpaling publiciteit worden gegeven op het kantoor rechtszekerheid?