Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

Hoe omgaan met de onvoorspelbaarheid van de toekomst?

ondernemingHoe kunnen we beslissingen nemen als de toekomst onvoorspelbaar is? Hoe stel je je de toekomst voor als manager? Het zijn vragen die regelmatig opduiken tijdens het bepalen van een strategie voor een organisatie. We gingen bij Aimé Heene, auteur van Bruggen naar het onvoorstelbare, op de koffie en hadden een boeiend gesprek over ondernemerschap, onzekerheid en onvoorspelbaarheid.

Hoe zal binnen 10 jaar ondernemerschap er anders uitzien dan vandaag?

Heene De tendensen naar innovatie en naar globalisatie zullen zich zeker verderzetten. Actuele thema’s zoals duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen zullen nog meer op de voorgrond komen. Het ondernemerschap zelf zal niet zozeer fundamenteel veranderen, maar er zijn wel sectoren zoals social profit en overheid, die meer zullen verbreden. Dat heeft te maken met de ontwikkelingen die daar bezig zijn in de social profit, waar veel goede eigenschappen van ondernemerschap toch bruikbaar zullen blijken in de toekomst.

Wat zijn voor jou de trends op vlak van ondernemingen?

Heene Ik zie een aantal dingen gebeuren. Netwerken, ecosystemen en samenwerken met andere ondernemingen zie je veel meer dan een aantal jaren geleden. Er is een zoektocht naar hoe we flexibeler kunnen worden, waarbij men zich waarschijnlijk afvraagt wat dat zou kunnen betekenen naar het opbouwen van de organisatie en het hele human resource management dat daar bij komt kijken. Er ontstaan nieuwe vormen van economische activiteit, zoals de deeleconomie. Ondernemerschap gaat zich niet alleen meer voordoen binnen datgene dat we als traditionele vormen van ondernemingen hebben, maar ook daarbuiten wordt iedereen een beetje ondernemer.

Er zijn ook veranderingen bezig in de hele financieringsstructuur van ondernemingen, zoals crowdfunding. En onder invloed van de hele duurzaamheidsgedachte gaat de lokale verankering weer wat aan belang winnen. Lokale economieën worden versterkt. Op sommige vlakken keert de slinger terug, zoals het terugschroeven van outsourcing. Meer en meer functies worden terug geïncorporeerd. Dat zie je nu vooral in de automobielindustrie.

Door al deze ontwikkelingen zullen verschuivingen optreden binnen de economische activiteit, maar ook binnen ondernemingen en ondernemers zelf. De manier waarop ze ondernemen en ondernemerschap aanpakken zal anders zijn, zoals bijvoorbeeld het versterken van relaties.

Welke grote uitdagingen zijn er op komst voor managers?

Heene Professionaliseren. En blijven professionaliseren. Er zijn in de managementwetenschappen en de manier waarop management bekeken wordt nog heel wat terreinen waarop management nog verder ontwikkeld kan worden. Iets wat ik in mijn boek ‘Bruggen naar het onvoorspelbare’ ook duidelijk maak is dat het belangrijk is dat managers blijven werken aan hun cognitieve vermogens. En dat ze zorgen dat ze in de managementbesluitvormingsprocessen rekening houden met de wetenschappelijke elementen die daarover verschenen of bekend zijn. Het zich bewegen in die nieuwe technologische wereld, het goed kunnen inschatten van de mate waarin technologieën impact kunnen hebben op de business waarmee ze bezig zijn, dat is een aandachtspunt waar managers toch wel voldoende mee bezig moeten zijn.

“Blijf als manager werken aan je cognitieve vermogens.”

Die deeleconomie of die verschillende disruptieve technologieën, the internet of things en alles wat daarrond hangt zou voor hen business opportuniteiten kunnen creëren. Als je praat over innovatie de dag van vandaag, gaat het ook vooral over technologische innovatie. Daar moeten ze zich op voorbereiden want die technologische uitdagingen zijn vooral belangrijk. Rekening houdend met de druk op management die vandaag zeker niet kleiner is dan vroeger, is de oren en ogen open houden zeker belangrijk. Dat heeft consequenties voor hun functioneren.

We kunnen natuurlijk niet alles voorspellen maar wat is onvoorspelbaarheid nu net?

Heene Hoe ik onvoorspelbaarheid benader? Onvoorspelbaarheid is een eigenschap van gebeurtenissen of ontwikkelingen waarbij iemand die probeert zich een beeld te vormen van wat er in de toekomst kan gaan gebeuren, niet kan voorspellen wat dat zal zijn. Dat er zich een bepaalde gebeurtenis of ontwikkeling zal voordoen, of dat een bepaalde gebeurtenis of ontwikkeling een bepaalde eigenschap zal hebben. Zoals bijvoorbeeld de snelheid of de omvang van een bepaalde gebeurtenis. Dit betekent dat onvoorspelbaarheid een zeer subjectief gegeven is, want wat voor de ene persoon onvoorspelbaar is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Als je twee managers neemt, zelfs in eenzelfde sector, zullen zij beiden andere dingen zien en andere dingen verwachten en dus ook met andere onvoorspelbaarheden geconfronteerd worden. Dat is de theoretische benadering.

De praktische benadering is dat we van in het begin moeten stellen dat de mate waarop onvoorspelbaarheid zich voordoet afhankelijk is van het individu of de groep van individuen. Het is dus in elk geval al zinvol dat we in het kader van de vraag ‘hoe we met die onvoorspelbaarheid kunnen omgaan’ de vraag kunnen stellen in welke mate die onvoorspelbaarheid met betere kennis en inzichten zich anders zou voordoen. Dat is de belangrijkste consequentie.

“De mate waarop onvoorspelbaarheid zich voordoet is afhankelijk van het individu of de groep van individuen.”

Die onvoorspelbaarheid is voortdurend massaal aanwezig. Bij management zijn er ook heel veel onvoorspelbaarheden waar we geen rekening mee houden. Maar goed ook, anders zou je nooit tot besluitvorming komen. Het feit dat iets onvoorspelbaar is, maakt iets niet altijd bedreigend. Het kan ook een enorme opportuniteit zijn. Als je kijkt naar de technologische ontwikkelingen daar zitten opportuniteiten in, hoe onvoorspelbaar ze eigenlijk ook zijn. De vraag is: als er zich een nieuwe gebeurtenis voordoet binnen de technologie, kunnen we daar dan voldoende snel en voldoende kostenefficiënt een businessopportuniteit uit creëren?

Kunnen bedrijven dan door samen te werken die onvoorspelbaarheid iets voorspelbaarder maken?

Heene Zeker, samenwerking zal voorspelbaarheid bevorderen. De voorspelbaarheid van de partners waarmee je aan het praten en samenwerken bent neem toe. Het is makkelijker om te voorspellen hoe die andere zal reageren, het is makkelijker om in het vooruitzicht van het creëren van een mogelijke toekomst de krachten te bundelen. Zo kan je controle krijgen op wat er aan het gebeuren is. Door kennis te delen met andere bedrijven, kan je beter begrijpen waar we naartoe gaan. Maar het is ook nuttig om de verschillende niveaus te verlagen, het gebied waarin die toekomst zich zal voordoen, beter af te bakenen of te sturen. Het creëren van de toekomst is één van de belangrijkste manieren om als manager met onvoorspelbaarheid om te gaan.

Als je naar de onvoorspelbaarheid van de toekomst kijkt, welke kenmerken moet je als manager hebben om volgens jou te kunnen omgaan met die onvoorspelbaarheid?

Heene Onvoorspelbaarheid kan je verminderen door je bewust te zijn van de tekorten van kennis die je hebt. Weten dat men moet werken aan kennisontwikkeling en in staat zijn om de bekende onbekenden te identificeren. De dingen waarvan we weten dat we ze niet weten en waarvan we ook weten dat het belangrijk is dat we ze weten.

Langs de andere kant moet je de toekomst ook creëren. Een belangrijke eigenschap van managers is daarbij dat ze een mogelijke toekomst moeten kunnen voorstellen. Dat heeft alles te maken met visievorming. Onvoorspelbaarheid vloeit voort uit onvoorstelbaarheid. Het feit dat we de toekomst niet kunnen voorstellen maakt dat we de toekomst minder kunnen voorspellen.

We proberen ook om voldoende breed en ruim te kijken zodanig dat we op een flexibele manier kunnen nadenken over waar we mee bezig zijn. Nadenken over diversificaties, productinnovaties, marktinnovaties. Dat we daar die verbeeldingskracht hebben om ons te kunnen voorstellen hoe we op een andere manier economische activiteiten kunnen uitvoeren in omgevingen waar we andere niveaus van onvoorspelbaarheid krijgen. Onvoorspelbaarheid waar we op een andere of betere manier mee kunnen omgaan.

Er is ook onvoorspelbaarheid waar we geen grip op hebben. Daar moet men kijken hoe men de organisatie zo adaptief mogelijk kan maken. De onvoorspelbaarheid blijft bestaan, maar er wordt gekeken hoe er op de meest snelle, efficiënte manier mee om te gaan. Dan moeten volgende vragen aan managers gesteld worden: kan je erin slagen om een managementstijl te ontwikkelen die veel meer in de richting van adaptiviteit gaat dan in de richting van controle, sturing en beheersing? Ben je als manager in staat om de organisatie los te laten?

“Onvoorspelbaarheid vloeit voort uit onvoorstelbaarheid.”

denieuweondernemer

Benieuwd naar andere artikels?

Of wil je je laten inspireren door experts in jouw vakgebied? Lees meer in het magazine 'De nieuwe ondernemer'. 

> Vraag jouw GRATIS exemplaar aan

 

> Meer info over het boek 'Bruggen naar het onvoorspelbare' vindt u hier.


Lees ook

Ontdek ook

Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief