Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

Een wettelijke basis voor de screening bij Tomorrowland 2017?

Het standpunt van het Vast Comité P

door Franky Goossens & Koen Strobbe

tomorrowland artikel p&r

Voorafgaand aan het muziekfestival Tomorrowland 2017 werden zijn bezoekers preventief nagekeken in de politionele databanken, in het bijzonder in de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG). De vraag rees of er voor een dergelijke screening waarbij nagegaan werd of er onder die festivalgangers personen gekend zijn voor bepaalde feiten in een bepaalde tijdspanne, wel een juridische grondslag voorligt. Het Vast Comité boog zich - naast over de operationele aspecten van een en ander - over deze kwestie. In de voorliggende bijdrage wordt het standpunt ter zake van het Vast Comité P gepresenteerd.

Ter inleiding

Binnenkort[1] is het weer tijd voor het festival 'Tomorrowland', een spektakel dat jaarlijks een groot aantal muziekliefhebbers kan bekoren. Hopelijk zal deze editie zich afspelen in rustiger juridisch vaarwater dan haar voorganger uit 2017 die in de weekends van 20-23 en 27-30 juli 2017 plaatsvond op het grondgebied van de gemeenten Boom en Rumst. Men kan inderdaad niet zeggen dat dit evenement onopgemerkt voorbij gegaan is. En dan duiden we niet op het culturele, sociologische, … aspect van het gebeuren. Wat wél de pers en de politieke middens beroerde was de preventieve algemene screening van met name de festivalgangers/de bezoekers die in de context van het festival door de federale politie doorgevoerd werd maar pas post factum (lees: na de screening) aan het licht kwam. Met deze screening wordt verwezen naar het voorafgaand aan het festival nakijken van lijsten met identiteitsgegevens van festivalgangers (lees: personen die een ticket aankochten) in de politionele databanken, in het bijzonder de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG), om na te gaan of er onder die bezoekers personen gekend zijn bij de politie voor bepaalde feiten in een bepaalde tijdsperiode. Met de derwijze bekomen informatie ging men dan politioneel verder aan de slag teneinde in te schatten of er aan de betrokkenen een veiligheidsrisico kleeft. Op basis daarvan werd aan de organisator in voorkomend geval een negatief advies gegeven inzake de toelating tot het festival.

In casu werd in eerste orde met betrekking tot 37 festivalgangers (op een geheel van 29.186 gescreende festivalgangers) een dergelijk negatief advies verleend dat door de organisator van Tomorrowland 2017 gevolgd werd. Niet elke afgewezen bezoeker legde zich zomaar neer bij deze beslissing, in het bijzonder omdat in de mails ter zake van de organisator van het festival de reden van toegangsweigering obscuur bleef. Een vijftiental geweigerde personen richtte zich tot de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer (CBPL)[2] op basis van hun onrechtstreeks inzagerecht voor wat hun persoonsgegevens in het bijzonder in de ANG betreft[3]. Daarnaast stapten drie geweigerde festivalgangers in kort geding naar de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg te Brussel om een en ander aan te vechten en werd een verzoekschrift tot vernietiging ingediend voor de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State tegen onder meer de gemeentereglementen van Rumst en Boom en een besluit van de burgemeester van Boom die een belangrijke rol speelden in de juridische onderbouw van het screeningsgebeuren (zie verder punt 3.1.): de procedure in kort geding resulteerde ondertussen in een beschikking van 27 juli 2017 die definitief geworden zou zijn[4] terwijl de voormelde nietigheidsprocedure ten tijde van het schrijven van de voorliggende bijdrage blijkbaar nog hangende is. Bij het Vast Comité P werden vier individuele klachten ingediend door personen die door de organisator van Tomorowland 2017 geweigerd werden op basis van een negatief politie-advies na screening.

De hamvraag in deze was of er voor de preventieve algemene screening, zoals hiervoor gedefinieerd en geduid, in de ANG[5] wel een rechtsgrond/wettelijke basis bestaat. In een brief van 6 juli 2017 - voorafgaand aan de effectieve festivaldagen van Tomorrowland 2017 - aan minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Jan Jambon leek de CBPL dit alvast te betwijfelen. De voormelde kwestie is bepaald relevant, enerzijds vanuit de legaliteitseis die artikel 1, derde lid van de wet van 5 augustus 1992 op het politieambt[6] (Wet Politieambt) inzake het aanwenden van dwangmiddelen stelt maar anderzijds ook vanuit de samenstelling van met name de ANG. Deze laatste bevat de jure[7] en/of de facto namelijk ook zachte informatie (zijnde informatie over niet-concrete feiten) of informatie die eigenlijk al weggefilterd had moeten zijn: vermits dit soort informatie - zoals aangegeven - rechtstreeks dan wel onrechtstreeks tot de uitsluiting van een festivalganger kan leiden, is de vraag naar de juridische grondslag van de screening des te meer van belang en gewettigd.

Vanuit zijn toezichtfocus[8] boog het Vast Comité P zich over de voormelde problematiek[9]. In deze bijdrage wordt het standpunt van het Vast Comité P ter zake geschetst[10]. In eerste orde wordt beargumenteerd dat er wel degelijk een wettelijke basis nodig is voor de screening van festivalgangers, zoals in deze bedoeld (zie punt 2.). Vervolgens wordt ingegaan op de vraag of er een dergelijke wettelijke basis voorligt in de actuele stand van het recht (zie punt 3.). Hierbij aansluitend worden enkele praktische consequenties van een en ander voor de screeningspraktijk aangestipt (zie punt 4.). Bij wijze van algemeen besluit worden ten slotte enkele aanbevelingen geformuleerd (zie punt 5.). Een epiloog rondt het geheel af (zie punt 6.).

...

Lees de rest van het 25-pagina lange artikel in het tweede nummer van het tijdschrift Politie & Recht.

» Klik hier om een abonnement te nemen

 

[1] De voorliggende bijdrage werd afgesloten op 10 juni 2018.

[2] Op 25 mei 2018 getransformeerd in de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA). In deze bijdrage wordt de benaming CBPL gehandhaafd omdat het deze voorganger van de GBA was die in deze stelling nam, door afgewezen bezoekers aangesproken werd enzovoort.

[3] Zie artikel 13 Wet Verwerking Persoonsgegevens (voluit: Wet 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens, BS 18 maart 1993).

[4] Rb. eerste aanleg Brussel (KG) 27 juli 2017 (register van het kort geding 2017/59/C), TPP 2018, afl. 1, 20-23 (partim), noot R. SAELENS ("Profiling for Tomorrowland: de screening van festivalgangers door de politie"). Voor verbintenisrechtelijke beschouwingen ter zake, zie: S. DECLERCQ en W. VANDENBUSSCHE, "People of Tomorrow ontzeg je niet zomaar de toegang", Juristenkrant 2017, afl. 355, 12.

[5] De - laten we zeggen - internationale aspecten van de screening in het kader van Tomorrowland 2017 - zijn te relateren aan rechtshulpverzoeken in het kader van de Europol- en Interpolverdragen.

[6] BS 22 december 1992.

[7] Zie artikel 44/1 et seq. Wet Politieambt en de gemeenschappelijke richtlijn MFO-3 van 14 juni 2002 van de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken betreffende het informatiebeheer inzake gerechtelijke en bestuurlijke politie (BS 18 juni 2002).

[8] Zie artikel 1, eerste lid, 1° van de wet van 18 juli 1991 tot regeling van het toezicht op politie- en inlichtingendiensten en op het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse (BS 26 juli 1991) dat als volgt luidt: "Er wordt (...) een Vast Comité van Toezicht op de politiediensten (...) ingesteld. Het toezicht heeft in het bijzonder betrekking op: (...) 2° de bescherming van de rechten die de Grondwet en de wet aan de personen waarborgen en de coördinatie en de doelmatigheid (...) van de politiediensten (...)".

[9] Het Vast Comité P boog zich tevens over de operationele aspecten van de betrokken screening.

[10] Voor meer informatie en duiding, alsook bevindingen inzake de operationele kant van de zaak, zie het volgende onderzoeksrapport: VAST COMITÉ P, De screeningspraktijk inzake het festival 'Tomorrowland 2017': operationele en juridische aspecten, www.comitep.be, 2017, 54p.


Lees ook

Ontdek ook

Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief