Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

De neutrale rechter bestaat niet

Het Syrische gezin dat via de rechter een humanitair visum voor ons land probeert te krijgen. Het is een veelbesproken onderwerp dat al voor heel wat discussies heeft gezorgd. Maar kunnen rechtszaken wel gebruikt worden voor politieke discussies? Of mogen de rechter en advocaten wel aan politiek doen? Toon Moonen verduidelijkt dat de ideologisch neutrale rechter niet bestaat.

Rechters die een beslissing nemen op basis van een optelsom van feiten en rechtsregels: die bestaan niet. Ze maken een beslissing op basis van een norm, maar normen kunnen vaak anders worden geïnterpreteerd. De tekst van een norm is dus niet altijd voldoende, zeker niet als we spreken over mensenrechten. Advocaten kunnen heel wat relevante argumenten bieden om een mensenrechtelijke norm te interpeteren.

Eensgezindheid bestaat niet en toch moet de rechter beslissen wat de beste oplossing is op basis van zijn kennis van het recht en de wereld. Kan een rechter ideologisch neutrale keuzes maken bij belangrijke problemen met maatschappelijke impact? Het antwoord is neen.

Volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens mag niemand onderworpen worden aan foltering of onmenselijke of vernederende behandelingen. Iemand uitwijzen naar een land waar zo'n behandeling dreigt zou volgens rechters dus ook niet mogen. Maar waar ligt de grens? In het geval van de politiek kan dit soort interpretatiemarge vermeden worden.

Maar hier zijn er twee moeilijkheden:

  • Grondwetten en verdragen kunnen niet alles uitgebreid voorschrijven. Er moeten keuzes gemaakt worden.
  • De politiek kan niet meer in alle gevallen het laatste woord claimen omdat een grondwet of een verdrag amenderen in de praktijk vaak erg moeilijk is geworden.

De samenleving in een richting sturen door middel van het recht is op zich niet 'links' of 'rechts'. Maar het zorgt er wel voor dat er voor de rechten van maatschappelijk zwakkere groepen opgekomen kan worden.

Ja, rechters en advocaten hebben dus impact op de richting van de maatschappij. En ja, dit kan gezien worden als 'politiek'. Maar nee, verwonderlijk, angstaanjagend of onaanvaardbaar is het niet.

Bron: Moonen, T. Ja, ook rechters doen aan politiek, De Standaard, editie 3 januari 2017

Waarom de meeste grondwettelijke bepalingen vatbaar zijn voor interpretatie?

keuzes grondwettelijk hofHet antwoord op die vraag wordt duidelijk in het boek 'De keuzes van het Grondwettelijk hof'. Het belang van het werk van het Grondwettelijk Hof is tijdens zijn dertigjarige bestaan voortdurend toegenomen. Hoe het tot zijn beslissingen komt, de keuzes die Het Hof moet moet maken en welke argumenten het Hof daarbij in overweging kan nemen, worden in dit boek besproken.

Auteur: Toon Moonen

> Meer info over het boek


Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief