Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

Aankomstwijken als oplossing voor Antwerpse sociale integratie?!

Fundamentele structurele ruimtelijke veranderingen gaan altijd gepaard met maatschappelijke evoluties.luchtbeeld Ook in Antwerpen is dit zo. De komende decennia staat de stad voor grote demografische uitdagingen.

Tegen 2030 zal de bevolking in de Antwerpse stadsregio met 100 000 extra inwoners aangroeien. De veroudering, verjonging en verkleuring van een deel van de bevolking zet zich door, samen met verdere wijzigingen in de gezinssituatie.

Demografische veranderingen betekenen dat er nieuwe voorzieningen nodig zijn, zoals scholen, kinderkribbes of gezondheidszorg en diverse woonmilieus met nieuwe woning- en gebouwtypes.

’t Stad is van iedereen?!

Maar van wie is de stad? Wie maakt gebruik van straten, steden en pleinen? Wie kan zich een huis in welke wijk veroorloven? huizen

Ruimte is een schaars goed. Bovendien zijn bepaalde vormen van ruimtegebruik onverenigbaar. Het gebruik en de inrichting van de stedelijke ruimte is daardoor voortdurend de inzet van samenlevenin verschil. Dit kan leiden tot sociale spanningen, conflicten en competitie.

Ruimtelijke beleidsingrepen interveniëren in de manier waarop verschillende groepen in de stad zich ruimte toe-eigenen.

Het uitvaardigen van regelgeving , investeringsbeslissingen (bv. in buurtcentra, crèches, rusthuizen, …), locatiekeuzes (bv. voor de inplanting van verkeersinfrastructuur, moskeeën of drugs-hulpcentra) en het inrichten van openbare ruimte (bv. het voorzien van fietspaden of speeltuigen) zijn geen neutrale ingreep. Ze ondersteunen onvermijdelijk bepaalde groepen in hun toe-eigeningsproces.

De stad is in de feiten dus niet altijd en overal van iedereen of althans niet in die mate dat ze voldoende kan beantwoorden aan de behoeften en wensen van de verschillende groepen. Toch blijft de stadsslogan ‘De stad is van iedereen’ een goed uitgangspunt voor de democratische en inclusieve vorming van de stad.

Belangrijk daarbij is om ruimtes te behouden waarin gemarginaliseerde en/of nieuwe groepen en activiteiten kunnen plaatsvinden.

Aankomstwijken als opstap naar sociale integratie?

park spoor noordEen eerste suggestie van de auteurs van het boek ‘Antwerpen herwonnen stad?’ is het inzetten op ruimtelijke specialisatie. Dat verwijst naar de wijze waarom wijken in een grotere stad zich kunnen differentiëren van elkaar door specifieke functies en bevolkingsgroepen op te nemen. Die specialisatie laat toe dat de stedelijke bevolking in haar diversiteit aan noden en profielen beter bediend wordt dan in kleine gemeentes waar die specialisatie niet aanwezig is.Dit lijkt een evident idee, maar de uitwerking ervan is controversieel.

Ruimtelijke concentraties van mensen in armoede en etnisch-culturele minderheden wordt immers als bedreigend ervaren. Men veronderstelt dat een grotere aanwezigheid van middenklasse-gezinnen sociale netwerken en rolmodellen binnenbrengen in een wijk en dat die nuttig zijn voor de emancipatie van etnisch-culturele minderheden en mensen in armoede.

In de praktijk blijkt dit niet te kloppen. Mensen leggen vooral contact met andere mensen die qua inkomen en opleidingsniveau tot hetzelfde niveau behoren. Bovendien lijkt een strategie van sociale mix de armoede veeleer te verschuiven en te verdunnen dan echt op te lossen.

De meerwaarde van ruimtelijke specialisatie is gedeeltelijk in tegenspraak met de gangbare sociale-mix-strategieën van de meeste besturen. Terwijl wijken die zich plan park spoor noordspecialiseren in bepaalde functies de stad in zijn geheel beter uitrusten om sociale problemen aan te pakken.

Waarom zouden we dus niet aanvaarden dat bepaalde wijken, bijvoorbeeld Antwerpen-Noord, het meest geschikt zijn voor de opvang van nieuwkomers in de stad?

Dienstverlening op maat

Het grote voordeel van zulke aankomstwijken is dat deze wijk zich kan specialiseren in de opvang van nieuwkomers. De vorming van informele sociale netwerken en zelforganisaties, goedkope huisvesting en etnische economieën die als informele mobiliteitsladder fungeren, ondersteund door laagdrempelige dienstverlening zoals taalonderwijs en arbeidsmarktbegeleiding, kunnen de nieuwkomers in die wijken wegwijs maken in de samenleving.

De concentratie aan nieuwkomers creëert overigens een schaal om toegespitste dienstverlening kostenefficiënt te maken. Het beleid kan ook investeren in goedkope en flexibele ruimtes voor startende ondernemingen en in aantrekkelijke publieke ruimte, zodat nieuwkomers aangetrokken worden om zich te mengen in het stedelijke publieke leven.

antwerpen herwonnen stad

 

Meer weten over de ruimtelijke uitdagingen waar Antwerpen voor staat? Het boek ‘Antwerpen herwonnen stad?’ maakt u wegwijs in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad en de gevolgen ervan voor de maatschappij en het beleid. Klik hier voor alle info.


Lees ook

Ontdek ook

Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief