Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

Historische weetjes over de nacht

Het is een nacht die je normaal alleen in geschiedenis ziet. Waarover hebben we het? Om te beginnen is het thema van Erfgoeddag 2021 'De Nacht'. In Vlaanderen worden verschillende activiteiten georganiseerd rond geschiedenis en nacht, zoals avondactiviteiten met volksverhalen en legendes. Maar ook wij vonden enkele leuke weetjes over belangrijke 'nachten' uit onze geschiedenis. Wist-je-dat ... 

... de nacht een broer en dochter heeft?

Beginnen doen we met de Grieken. Naast bekende goden zoals de oppergod Zeus, Pallas Athena, Poseidon en Eros is er volgens de Griekse mythologie ook een oergodin van nacht: Nyx of Nox in het Latijn. Nyx had ook een broer, de god duisternis Erebos. Volgens de Grieken omringde Nyx elke avond de randen van de platte aarde met de dichte nevels van Erebos. Haar dochter Hemera (de god van de dag) verdreef Erebos elke ochtend weer. 

dag en nacht

... Aladdin niet enkel een Disney-film is?

Het woord sprookjes roept automatisch namen op als de Gebroeders Grimm en H.C. Andersen. Maar naast sprookjes van Westerse oorsprong zijn er ook veel van Oosterse herkomst: zo klinken de verhalen over Aladin en de wonderlamp, Ali Baba en de veertig rovers en Sinbad de zeeman je wel bekend in de oren. Deze verhalen komen uit een van de bekendste raamvertellingen uit onze geschiedenis: Duizend-en-een-nacht. Deze verzameling bevat oude verhalen uit het Midden-Oosten van verschillende genres.

De link met de nacht? Het hoofdverhaal gaat over de Perzische sultan Sjahriaar die na het bedrog van zijn eerste vrouw besluit om iedere avond met een nieuwe maagd te trouwen en haar na de huwelijksnacht te vermoorden. Gelukkig trouwt hij op een avond met de jonge vrouw Sjeherazade die hem weet te boeien met een spannend verhaal dat nog niet af is bij zonsopgang, waardoor hij haar nog niet ombrengt. Uiteindelijk kan ze de sultan 1001 nachten blijven fascineren met verhalen zodat hij uiteindelijk van haar begint te houden en ze zijn definitieve vrouw mag worden. Over sterke vrouwen geproken! 😉

wonderlamp

... het lot iets met 9 november heeft?

De geschiedenis heeft heel wat nachten gekend, waaronder goede en slechte nachten. Een bekende, gruwelijke nacht die iedereen ter wereld nog altijd diep schokt, is de Nacht van het gebroken glas, beter bekend als Kristallnacht of de Novemberpogrome uit 1938. Het naziregime zorgde met deze aanval op de joden in Duitsland voor een zwarte pagina in de geschiedenis van Duitsland. Maar 9 november kreeg door een latere nacht in 1989 ook een hoopvollere betekenis, want dan maakte de val van de Berlijnse Muur een einde aan de scheiding tussen Oost- en West-Duitsland en daarmee ook aan het manipulatieve en controlerende regime van de stasi.

 

Wist je dat 9 november de datum bij uitstek is voor belangrijke politieke keerpunten in Duitsland? De start van de Duitse Republiek en de daaropvolgende Novemberrevolutie in 1918 en de Hitlerputsch in 1923 vielen ook op die dag. Na Wereldoorlog II kreeg deze datum dan ook de Duitse benaming 'Schicksalstag', wat je kunt vertalen als de dag van het noodlot.

het lot

... schaatsen typisch Nederlands is?

Het gezegde 'niet over één nacht ijs gaan' betekent voorzichtig zijn en geen overhaaste beslissingen of risico's nemen. Maar waar komt het vandaan? De letterlijke betekenis klinkt logisch: na een nacht vorst is het ijs dat zich op water zoals sloten gevormd heeft nooit dik genoeg om ons gewicht te kunnen dragen. Stap je er toch op, dan zak je er waarschijnlijk door. Een gevaarlijke situatie dus, maar er schuilt meer achter. Dit gezegde verwijst namelijk impliciet naar immaterieel erfgoed van Nederland: schaatsen op natuurijs. In Nederland vind je namelijk ruim vijfhonderd natuurijsclubs, een oude traditie die tot vandaag in ere gehouden wordt. Ijsmeesters, lange ijstochten zoals de Elfstedentocht, wedstrijden en marathons op natuurijs zijn deel van de Nederlandse volkscultuur. Naast clichébeelden van klompen, molens of tulpen, kun je schaatsen op natuurijs dus ook typisch Nederlands noemen. 

 

 

natuurschaatsen

 

Je leerlingen boeien met geschiedenis en verrassende linken met vandaag?

Janus

Dat doe je met Janus, onze actieve methode geschiedenis voor het secundair onderwijs die vernoemd is naar de Romeinse god met de twee gezichten. Eén gezicht kijkt naar achter, naar het verleden, en het andere naar de toekomst. Dat is precies wat Janus doet: denkpatronen en levenswijzen van vroeger achterhalen én terugkoppelen naar vandaag en morgen. Dat doen we op een activerende en didactisch doordachte manier, waardoor leerlingen historisch leren denken. 

Naar aanleiding van de nieuwe eindtermen wordt Janus jaar per jaar vernieuwd. Momenteel werken we aan nieuw materiaal voor het 3e jaar. Benieuwd? Neem snel een kijkje in de nieuwe modules 👇

BLADER DOOR HET MATERIAAL »

 

Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief