Je gebruikt een verouwderde browser. Upgrade je browser voor een betere surfervaring op deze website.

Eigen vertaling versus machinevertaling

Wie vandaag iets wil vertalen, grijpt bijna automatisch naar gratis online vertaalmachines zoals Google Translate. Ze zijn snel, gemakkelijk en worden steeds beter. Maar wat doe je als taalleerkracht als jouw leerlingen ook voor taken machinevertalingen gaan raadplegen? Wij sommen de voor- en nadelen op.

Vertalen in de klas

Op school verwerven leerlingen verschillende vreemde talen zoals Frans, Engels, Duits en zelfs Spaans of Italiaans. Per trimester krijgen ze voor hun taalvak heel wat schrijfopdrachten. De manier waarop ze die taken volbrengen, ziet er vandaag echter helemaal anders uit dan vroeger. Naast hun eigen woord- en grammaticakennis, kunnen ze namelijk rekenen op de steun van online vertaalmachines.

Maar biedt die machinevertaling hen voordelen of nadelen tegenover een schrijfopdracht die ze zonder hulp in de vreemde taal zouden maken? En hoe beoordeel je taken als leerkracht: zijn de automatisch vertaalde teksten te onderscheiden van de menselijke vertalingen? Moet je leerlingen daarop afstraffen of kun je machinevertaling zelfs inzetten als hulpmiddel? We bekijken de voor- en nadelen van beide vertaalmanieren om een antwoord te vinden op die vragen.

Machinevertaling

Soorten

Een vertaalmachine kan een brontekst statisch vertalen op basis van manueel ingegeven data, ofwel door middel van neurale netwerken. Vooral die laatste neurale machinevertaling is vandaag heel sterk omdat die zinnen in één keer kan vertalen i.p.v. in stukjes, en omdat er naar de context wordt gekeken. Net zoals de neurocellen in ons menselijk brein neemt neurale machinevertaling beslissingen op basis van observatiedata (voorbeelden) waaruit het zelf 'leert', een vorm van artificiële intelligentie dus. 

machinevertaling

Voor- en nadelen

Twee grote voordelen die een leerling haalt uit het gebruik van machinevertaling zijn duidelijk: vertalen van veel tekst gaat ontzettend snel en kan meestal gratis online. Daarbij komt dat vertalingen grammaticaal meestal accuraat zijn. Als we kijken naar woordenschat, kiest een neuraal netwerk er waarschijnlijk ook contextueel de juiste opties uit. Ondanks de grote evolutie van de technologie, blijft machinevertaling voor leerlingen ook duidelijk nadelen hebben:

  • In vergelijking met een goede menselijke vertaling zal de woordkeuze in machinevertalingen altijd simplistischer zijn omdat heel wat nuances en details niet worden overgenomen uit de brontekst. De tekst lijkt daardoor niet op iets wat een schrijver of spreker met die moedertaal echt zou zeggen.
  • Ook emoties die zich impliciet in de brontaal schuilhouden, worden door een vertaalmachine (meestal) niet opgemerkt en zullen verloren gaan in de vertaling.
  • Context wordt vooral bij systemen die nog niet via neurale machinevertaling werken, niet in acht genomen.
  • Bij een ondermaatse machinevertaling verliezen leerlingen uiteindelijk toch nog veel tijd omdat ze hun tekst goed moeten controleren en bijwerken waar nodig. 

 

voor- en nadelen

Zelf vertalen blijft een must


Zeker in het geval van leerlingen die een vreemde taal aanleren op school, blijft goed zelf kunnen schrijven in de vreemde taal een absolute must. Het doel van een taalvak is leerlingen voldoende kennis en bagage meegeven om zich zonder hulp in een bepaalde taal juist en verstaanbaar uit te drukken. Voor wie een taal niet spreekt of leert, maar snel een vertaling nodig heeft, is machinevertaling wel een ideale oplossing. Wie wel taalkennis heeft of verwerft, haalt meer voordeel uit een eigen vertaling: 

zelf schrijven en vertalen
  • Zelf vertaal je meer dan woorden alleen omdat je kritisch nadenkt over wat je schrijft.
  • Je begrijpt de context van een tekst en kan die contextuele elementen correct meenemen in je vertaling of schrijfopdracht.
  • Naast contextgevoelig ben je ook cultureel bewust, waardoor je inhoud en taal die eigen is aan de cultuur van de brontaal herkent en aanpast in de doelvertaling zodat die de juiste betekenis heeft voor de doelcultuur.
  • Je voelt de tone of voice of toon van een tekst aan en kan die daarom correcter vertalen.
  • Nadat je jouw verbeterde schrijfopdracht terugkrijgt van de leerkracht, leer en onthoud je veel meer uit je zelf gemaakte fouten dan uit fouten van een machinevertaling.

Conclusie

Machinevertalingen zijn goed, maar tippen nog (lang) niet aan een menselijke vertaling. Zeker in het vreemdetalenonderwijs is het belangrijk dat leerlingen zelf kunnen schrijven of vertalen zonder de hulp van machinevertaling. Gebruiken ze toch de hulp van automatische vertaling als vertrekpunt voor sommige opdrachten? Hamer er dan zeker op dat ze hun machinevertaling heel goed moeten controleren en zorgvuldig moeten herwerken om nuances, emoties, context, culturele elementen en de tone of voice correct te vertalen. Doen ze dat niet, dan zal je als leerkracht aan die ontbrekende verfijningen wel merken dat ze een machinevertaling indienden. 🧐

Tip  Wijd ook eens een volledige les aan de voor- en nadelen van machinevertaling en het belang van eigen (ver)taalkennis. Test vertaalmachines zoals Google Translate en DeepL uit en geef voorbeelden van goed, slecht en simplistisch vertaalde teksten zodat je leerlingen verstandig leren omgaan met vertaaltechnologie.


Zoek je een taalmethode waarmee leerlingen graag en vlot leren vertalen?

Vertaal in en uit het ....

 


Blijf op de hoogte en schrijf je in op onze nieuwsbrief